सरोजपत्त्रे नु विलीनषट्पदे
विलोलदृष्टेः स्विदमू विलोचने ।
शिरोरुहाः स्विन्नतपक्ष्मसन्तते-
र्द्विरेफवृन्दं नु निशब्दनिश्चलम् ॥
सरोजपत्त्रे नु विलीनषट्पदे
विलोलदृष्टेः स्विदमू विलोचने ।
शिरोरुहाः स्विन्नतपक्ष्मसन्तते-
र्द्विरेफवृन्दं नु निशब्दनिश्चलम् ॥
विलोलदृष्टेः स्विदमू विलोचने ।
शिरोरुहाः स्विन्नतपक्ष्मसन्तते-
र्द्विरेफवृन्दं नु निशब्दनिश्चलम् ॥
अन्वयः
AI
(किम्) इदम् अमू विलोल-दृष्टेः विलोचने स्वित्? (उत) विलीन-षट्पदे सरोज-पत्त्रे नु? (किम् एते) स्विन्न-पक्ष्म-सन्ततेः शिरोरुहाः स्वित्? (उत) निशब्द-निश्चलम् द्विरेफ-वृन्दम् नु?
English Summary
AI
Are these the two eyes of the lady with flickering glances, or a pair of lotus leaves with bees hidden inside? Is this her hair with its row of wet eyelashes, or a silent, still swarm of bees? The doubt expresses the difficulty of spotting her.
सारांश
AI
क्या ये कमल के पत्तों में छिपे भौंरे हैं या चंचल आँखें? क्या ये पलकों पर बैठे शांत भौरों का समूह है या सिर के बाल? ऐसा संशय उत्पन्न हुआ।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
अमू पुरोवर्तिनी विलीनपट्पदे संसक्तभृङ्गे । सकनीनिकत्वमक्ष्णोरर्थं सिद्धमित्युपमानं विशिष्यते । सरोजपत्रे नु । यद्वा । विलोलदृष्टेश्चञ्चलाक्ष्या विलोचने स्वित् । नुस्विच्छब्दौ वितर्के । किंच । नतपक्ष्मसंततेश्चञ्चलाक्ष्याः शिरोरुहाः स्विन्निशब्दं नीरवं च तन्निश्चलं च तद्भिरेफवृन्दं तु ॥
पदच्छेदः
AI
| सरोजपत्त्रे | सरोज–पत्र (७.२) | two lotus leaves, |
| नु | नु | or? |
| विलीनषट्पदे | विलीन (वि√ली+क्त)–षट्पद (७.२) | in which two bees are hidden, |
| विलोलदृष्टेः | विलोल–दृष्टि (६.१) | of her with flickering glances, |
| स्वित् | स्वित् | perhaps? |
| इदम् | इदम् (१.१) | this |
| अमू | अदस् (१.२) | are those two |
| विलोचने | विलोचन (१.२) | eyes? |
| शिरोरुहाः | शिरोरुह (१.३) | Is this the hair |
| स्विन्नपक्ष्मसन्ततेः | स्विन्न (√स्विद्+क्त)–पक्ष्म–सन्तति (६.१) | of her with a row of wet eyelashes, |
| द्विरेफवृन्दं | द्विरेफ–वृन्द (१.१) | a swarm of bees, |
| नु | नु | or? |
| निशब्दनिश्चलम् | निशब्द–निश्चल (१.१) | silent and still? |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | रो | ज | प | त्त्रे | नु | वि | ली | न | ष | ट्प | दे |
| वि | लो | ल | दृ | ष्टेः | स्वि | द | मू | वि | लो | च | ने |
| शि | रो | रु | हाः | स्वि | न्न | त | प | क्ष्म | स | न्त | ते |
| र्द्वि | रे | फ | वृ | न्दं | नु | नि | श | ब्द | नि | श्च | लम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.