शिलाघनैर्नाकसदामुरःस्थलै-
र्बृहन्निवेशैश्च वधूपयोधरैः ।
तटाभिनीतेन विभिन्नवीचिना
रुषेव भेजे कलुषत्वमम्भसा ॥

अन्वयः AI शिलाघनैः नाकसदाम् उरःस्थलैः बृहन्निवेशैः वधूपयोधरैः च तटाभिनीतेन विभिन्नवीचिना अम्भसा रुषा इव कलुषत्वं भेजे ।

English Summary AI The water, its waves broken and dashed against the banks by the rock-hard chests of the Gandharvas and the large breasts of the women, became turbid, as if out of anger.

सारांश AI देवताओं के कठोर वक्षस्थलों और वधुओं के विशाल स्तनों से टकराकर लहरें छिन्न-भिन्न हो गईं और जल क्रोध के कारण मानो मटमैला हो गया।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) शिलेति॥ शिलावद्धनैः कठिनैर्नाकसदां गन्धर्वाणामुर:स्थलैर्बृहन्निवेशैर्महासंस्थानै:। अतिस्थूलैरित्यर्थः । वधूपयोधरैश्च तटमभितो नीतेन प्रापितेनात एक विभिन्नवीचिना भग्नोर्मिणाम्भसा कर्त्रा । रुषेवेति हेतूत्प्रेक्षा। कलुषत्वमाविलत्वम् । मनःक्षोभश्च ध्वन्यते। भेजे। कर्मणि लिट् । यथा कश्चिन्मृदुस्वभावः केनचित्कठिनादिना साङ्गभङ्गं ताडयित्वा निष्कासितःक्षुभ्यति तद्वदिति भावः। कलुषत्वमित्यत्र वाच्यप्रतीयमानयोरभेदाध्यवसायः। अन्यथा शुद्धवाच्यस्याविलत्वस्य रोषहेतुकत्वादुत्प्रेक्षानुविधानादिति ॥

पदच्छेदः AI

शिलाघनैः	शिला–घन (३.३)	by the rock-hard
नाकसदाम्	नाकसद् (६.३)	of the heaven-dwellers
उरःस्थलैः	उरस्–स्थल (३.३)	by the chests
बृहन्निवेशैः	बृहत्–निवेश (३.३)	by the large
च	च	and
वधूपयोधरैः	वधू–पयोधर (३.३)	by the breasts of the women
तटाभिनीतेन	तट–अभिनीत (अभि√नी+क्त, ३.१)	by the water brought towards the bank
विभिन्नवीचिना	विभिन्न (वि√भिद्+क्त)–वीचि (३.१)	with its waves broken
रुषा	रुष् (३.१)	with anger
इव	इव	as if
भेजे	भेजे (√भज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	attained
कलुषत्वम्	कलुषत्व (२.१)	muddiness
अम्भसा	अम्भस् (३.१)	by the water

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
शि	ला	घ	नै	र्ना	क	स	दा	मु	रः	स्थ	लै
र्बृ	ह	न्नि	वे	शै	श्च	व	धू	प	यो	ध	रैः
त	टा	भि	नी	ते	न	वि	भि	न्न	वी	चि	ना
रु	षे	व	भे	जे	क	लु	ष	त्व	म	म्भ	सा
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect