प्रशान्तघर्माभिभवः शनैर्विवा-
न्विलासिनीभ्यः परिमृष्टपङ्कजः ।
ददौ भुजालम्बमिवात्तशीकर-
स्तरङ्गमालान्तरगोचरोऽनिलः ॥
प्रशान्तघर्माभिभवः शनैर्विवा-
न्विलासिनीभ्यः परिमृष्टपङ्कजः ।
ददौ भुजालम्बमिवात्तशीकर-
स्तरङ्गमालान्तरगोचरोऽनिलः ॥
न्विलासिनीभ्यः परिमृष्टपङ्कजः ।
ददौ भुजालम्बमिवात्तशीकर-
स्तरङ्गमालान्तरगोचरोऽनिलः ॥
अन्वयः
AI
तरङ्गमालान्तरगोचरः आत्तशीकरः परिमृष्टपङ्कजः अनिलः प्रशान्तघर्माभिभवः (सन्) शनैः विवान् विलासिनीभ्यः भुजालम्बम् इव ददौ ।
English Summary
AI
The wind, moving amidst the waves, carrying water spray, and having touched the lotuses, blew gently. Having calmed the distress of their heat, it seemed to offer the playful women the support of an arm.
सारांश
AI
जल की बूंदों से शीतल और लहरों के बीच बहने वाली वायु, गर्मी को दूर करती हुई विलासिनी स्त्रियों को सहारा देने के लिए मानो अपना हाथ बढ़ा रही थी।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
प्रशान्तेति ॥ प्रशान्तधर्माभिभवः प्रशान्तोष्णवाधः।
वा दान्तशान्त- (अष्टाध्यायी ७.२.२७ ) इत्यादिना निपातनात्साधुः। शनैर्विवान्मन्दं वहन् । वातेः शतृप्रत्ययः। परिमृष्टपङ्कजः । पद्मग न्धीत्यर्थः । आत्तशीकरः । कुतः । तरङ्गमालानामन्तरे मध्ये गोचरः स्थानं यस्य सोऽनिलो विलासिनीभ्यो भुजालम्बं ददाविवेत्युत्प्रेक्षा । विशिष्टवायुसंपर्कात्तथोच्छश्वसुरित्यर्थः ॥
पदच्छेदः
AI
| प्रशान्तघर्माभिभवः | प्रशान्त (प्र√शम्+क्त)–घर्म–अभिभव (१.१) | which had calmed the distress of heat |
| शनैः | शनैस् | gently |
| विवान् | विवस् (√वा+क्वसु, १.१) | blowing |
| विलासिनीभ्यः | विलासिनी (४.३) | to the playful women |
| परिमृष्टपङ्कजः | परिमृष्ट (परि√मृज्+क्त)–पङ्कज (१.१) | which had touched the lotuses |
| ददौ | ददौ (√दा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gave |
| भुजालम्बम् | भुज–आलम्ब (२.१) | support for the arm |
| इव | इव | as if |
| आत्तशीकरः | आत्त (आ√दा+क्त)–शीकर (१.१) | which had picked up water spray |
| तरङ्गमालान्तरगोचरः | तरङ्ग–माला–अन्तर–गोचर (१.१) | moving amidst the series of waves |
| अनिलः | अनिल (१.१) | the wind |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | शा | न्त | घ | र्मा | भि | भ | वः | श | नै | र्वि | वा |
| न्वि | ला | सि | नी | भ्यः | प | रि | मृ | ष्ट | प | ङ्क | जः |
| द | दौ | भु | जा | ल | म्ब | मि | वा | त्त | शी | क | र |
| स्त | र | ङ्ग | मा | ला | न्त | र | गो | च | रो | ऽनि | लः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.