विनिर्यतीनां गुरुस्वेदमन्थरं
सुराङ्गनानामनुसानुवर्त्मनः ।
सविस्मयं रूपयतो नभश्चरा-
न्विवेश तत्पूर्वमिवेक्षणादरः ॥
विनिर्यतीनां गुरुस्वेदमन्थरं
सुराङ्गनानामनुसानुवर्त्मनः ।
सविस्मयं रूपयतो नभश्चरा-
न्विवेश तत्पूर्वमिवेक्षणादरः ॥
सुराङ्गनानामनुसानुवर्त्मनः ।
सविस्मयं रूपयतो नभश्चरा-
न्विवेश तत्पूर्वमिवेक्षणादरः ॥
अन्वयः
AI
अनुसानुवर्त्मनः गुरुस्वेदमन्थरं विनिर्यतीनां सुराङ्गनानां सविस्मयं रूपयतः नभश्चरान् ईक्षणादरः तत्पूर्वम् इव विवेश ।
English Summary
AI
The keen gaze of the sky-dwellers (Gandharvas) entered them as if for the first time, as they watched with wonder the celestial women emerging slowly, due to heavy perspiration, from the path along the mountain ridge.
सारांश
AI
पर्वत की चोटियों से पसीने के कारण मन्द गति से आती हुई अप्सराओं के अनुपम रूप को देखकर आकाशचारियों के मन में अपार विस्मय और आदर भर गया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
विनिर्यतीनामिति॥ सविस्मयं रूपयतः पूर्वोक्तचरणादीनि वर्णयतो नभश्चरान्गन्धर्वोस्तत्पूर्वमिव तदेव प्रथमं यथा तथेत्युत्प्रेक्षा । ईक्षणादर आलोकनकौतुकं विवेश । पूर्वार्धं व्याख्यातम् । अत्र कुलके स्वभावोक्तिरुत्प्रेक्षाङ्गम् ॥ संप्रति सलिलक्रीडावर्णनमारभते
पदच्छेदः
AI
| विनिर्यतीनां | विनिर्यन्ती (वि+निर्√या+शतृ, ६.३) | of those coming out |
| गुरुस्वेदमन्थरं | गुरु–स्वेद–मन्थरम् | slowly due to heavy perspiration |
| सुराङ्गनानाम् | सुराङ्गना (६.३) | of the celestial women |
| अनुसानुवर्त्मनः | अनुसानुवर्त्मन् (५.१) | from the path on the mountain ridge |
| सविस्मयं | सविस्मयम् | with wonder |
| रूपयतः | रूपयत् (√रूपय्+शतृ, २.३) | observing |
| नभश्चरान् | नभश्चर (२.३) | the sky-dwellers |
| विवेश | विवेश (√विश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | entered |
| तत्पूर्वम् | तत्पूर्वम् | for the first time |
| इव | इव | as if |
| ईक्षणादरः | ईक्षण–आदर (१.१) | the keenness of their gaze |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | नि | र्य | ती | नां | गु | रु | स्वे | द | म | न्थ | रं |
| सु | रा | ङ्ग | ना | ना | म | नु | सा | नु | व | र्त्म | नः |
| स | वि | स्म | यं | रू | प | य | तो | न | भ | श्च | रा |
| न्वि | वे | श | त | त्पू | र्व | मि | वे | क्ष | णा | द | रः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.