अन्वयः
AI
पुरा भूत-सृजा जगति बहुधा गताम् कमनीयताम् समभिहृत्य भवतीः विदधता, जनता सुर-सद्म-यान-सुमुखी उपपादिता ।
English Summary
AI
"In the past, the Creator, having gathered all the loveliness scattered throughout the world to create you, thereby made all of mankind eager for the path to heaven (to see you)."
सारांश
AI
विधाता ने संसार में फैली हुई सुंदरता को एकत्रित करके आप अप्सराओं की रचना की है, ताकि आप स्वर्ग जाने वाले लोगों के लिए सुख का कारण बनें।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
बहुधेति ॥ किं च । पुरा जगति बहुधा गतां नानामुखेन विप्रकीर्णां कमनीयतां चन्द्राद्युपमानद्रव्यगतलावण्यं समभिहृत्य संगृह्य भवतीर्विदधता सृजता भूतसृजा ब्रह्मणा जनता जनसमूहः।
ग्रामजन- (अष्टाध्यायी ४.२.४३ ) इत्यादिनातल् । सुरसद्मयानसुमुखी स्वर्लोकयात्राप्रवणोपपादिता कृता । स्वर्गस्यापि यत्प्रसादात्सर्वलोकश्लाघ्यत्वम् । तासां वः कथमसामर्थ्यमिति भावः । अत्राप्सरसां प्रकीर्णलावण्यसंग्रहासंबन्धेऽपि तत्संबधाभिधानादतिशयोक्तिः॥ अथ कार्यांशमाह
पदच्छेदः
AI
| बहुधा | बहुधा | scattered in many ways |
| गताम् | गत (√गम्+क्त, २.१) | which had gone |
| जगति | जगत् (७.१) | in the world |
| भूतसृजा | भूतसृज् (३.१) | by the Creator |
| कमनीयताम् | कमनीयता (२.१) | loveliness |
| समभिहृत्य | समभिहृत्य (सम्+अभि√हृ+ल्यप्) | having gathered |
| पुरा | पुरा | In the past |
| उपपादिता | उपपादित (उप√पद्+णिच्+क्त, १.१) | was made |
| विदधता | विदधत् (वि√धा+शतृ, ३.१) | by him who was creating |
| भवतीः | भवत् (२.३) | you |
| सुरसद्मयानसुमुखी | सुर–सद्मन्–यान–सुमुख (१.१) | eager for the path to heaven |
| जनता | जनता (१.१) | mankind |
छन्दः
प्रमिताक्षरा [१२: सजसस]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ब | हु | धा | ग | तां | ज | ग | ति | भू | त | सृ | जा |
| क | म | नी | य | तां | स | म | भि | हृ | त्य | पु | रा |
| उ | प | पा | दि | ता | वि | द | ध | ता | भ | व | तीः |
| सु | र | स | द्म | या | न | सु | मु | खी | ज | न | ता |
| स | ज | स | स | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.