स बिभर्ति भीषणभुजंगभुजः
पृथि विद्विषां भयविधायि धनुः ।
अमलेन तस्य धृतसच्चरिता-
श्चरितेन चातिशयिता मुनयः ॥
स बिभर्ति भीषणभुजंगभुजः
पृथि विद्विषां भयविधायि धनुः ।
अमलेन तस्य धृतसच्चरिता-
श्चरितेन चातिशयिता मुनयः ॥
पृथि विद्विषां भयविधायि धनुः ।
अमलेन तस्य धृतसच्चरिता-
श्चरितेन चातिशयिता मुनयः ॥
अन्वयः
AI
भीषण-भुजंग-भुजः सः विद्विषाम् भय-विधायि पृथि धनुः बिभर्ति । धृत-सत्-चरिताः मुनयः च तस्य अमलेन चरितेन अतिशयिताः ।
English Summary
AI
"He, whose arms are like fearsome serpents, wields a large bow that strikes fear into his enemies. And the sages, who themselves uphold virtuous conduct, are surpassed by his immaculate character."
सारांश
AI
वह पुरुष सर्प के समान विशाल भुजाओं वाला है और शत्रुओं में भय उत्पन्न करने वाला धनुष धारण करता है। उसके उज्ज्वल चरित्र और तपस्या की कठोरता ने महान मुनियों के आचरण को भी पीछे छोड़ दिया है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
स इति ॥ भीषयेते इति भीषणौ । नन्द्यादित्वाल्युप्रत्ययः । तौ च तौ भुजंगौ च ताविव भुजौ यस्य स तथोक्तः पुरुषो विद्विषां भयविधायि पृथु धनुर्बिभर्ति । अतो जयार्थीत्यर्थः । अमलेन तस्य पुरुषस्य चरितेन धृतानि सञ्चरितानि यैस्ते मुनयोऽतिशयिता अतिक्रान्ताः॥ अथास्य तपःसिद्धिं वर्णयन्ति-मरुत इत्यादिना ॥
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | He |
| बिभर्ति | बिभर्ति (√भृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | wields |
| भीषणभुजंगभुजः | भीषण–भुजंग–भुज (१.१) | whose arms are like fearsome serpents |
| पृथि | पृथि (२.१) | a large |
| विद्विषाम् | विद्विष् (६.३) | of enemies |
| भयविधायि | भयविधायिन् (२.१) | fear-inducing |
| धनुः | धनुस् (२.१) | bow |
| अमलेन | अमल (३.१) | by the immaculate |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| धृतसच्चरिताः | धृत–सत्–चरित (१.३) | who uphold virtuous conduct |
| चरितेन | चरित (३.१) | by the character |
| च | च | and |
| अतिशयिताः | अतिशयित (अति√शी+णिच्+क्त, १.३) | are surpassed |
| मुनयः | मुनि (१.३) | the sages |
छन्दः
प्रमिताक्षरा [१२: सजसस]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | बि | भ | र्ति | भी | ष | ण | भु | जं | ग | भु | जः |
| पृ | थि | वि | द्वि | षां | भ | य | वि | धा | यि | ध | नुः |
| अ | म | ले | न | त | स्य | धृ | त | स | च्च | रि | ता |
| श्च | रि | ते | न | चा | ति | श | यि | ता | मु | न | यः |
| स | ज | स | स | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.