अवधूतपङ्कजपरागकणा-
स्तनुजाह्नवीसलिलवीचिभिदः ।
परिरेभिरेऽभिमुखमेत्य सुखाः
सुहृदः सखायमिव तं मरुतः ॥

अन्वयः AI अवधूतपङ्कजपरागकणाः तनुजाह्नवीसलिलवीचिभिदः सुखाः मरुतः अभिमुखम् एत्य तं सुहृदः सखायम् इव परिरेभिरे ।
English Summary AI The pleasant winds, carrying particles of lotus pollen and gently breaking the small waves of the Ganga's waters, came towards him and embraced him, just as friends would come forward to embrace a dear friend.
सारांश AI गंगा की लहरों को स्पर्श करने वाली और कमलों के पराग को उड़ाने वाली सुखद वायु ने अर्जुन के पास आकर उनका इस प्रकार आलिंगन किया जैसे कोई प्रिय मित्र अपने सखा से मिलता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) धूतानामिति ॥ अभिमुखपातिभिः समीरैः प्रतिकूलवायुभिर्धूतानामिति दुर्निमित्तसूचनम्। आयासाद्गतिप्रयासादविशदलोचनोत्पलानां वधूनामुष्णांशुद्युतिजनित आतपकृतः। कपोलानां रागः पाटलत्वम् । मदेन जनितां श्रियम्। तत्सदृशीं श्रियमित्यर्थः। अत एव निदर्शनालंकारः । आनीन्य आनीतवान् । वधूरिति शेषः। आङ्पूर्वान्नयतेः कर्तरि लिट् । अकारानुबन्धत्वादात्मनेपदम् ॥
पदच्छेदः AI
अवधूतपङ्कजपरागकणाःअवधूत (अव√धू+क्त)पङ्कजपरागकण (१.३) which had shaken off particles of lotus pollen
तनुजाह्नवीसलिलवीचिभिदःतनुजाजाह्नवीसलिलवीचिभिद् (√भिद्+क्विप्, १.३) which broke the small waves of the Ganga's waters
परिरेभिरेपरिरेभिरे (परि√रभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) embraced
अभिमुखम्अभिमुखम् towards
एत्यएत्य (आ√इ+ल्यप्) having come
सुखाःसुख (१.३) pleasant
सुहृदःसुहृद् (१.३) friends
सखायम्सखि (२.१) a friend
इवइव like
तंतद् (२.१) him
मरुतःमरुत् (१.३) the winds
छन्दः प्रमिताक्षरा [१२: सजसस]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
धू ङ्क रा णा
स्त नु जा ह्न वी लि वी चि भि दः
रि रे भि रे ऽभि मु मे त्य सु खाः
सु हृ दः खा मि तं रु तः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.