महते फलाय तदवेक्ष्य शिवं
विकसन्निमित्तकुसुमं स पुरः ।
न जगाम विस्मयवशं वशिनां
न निहन्ति धैर्यमनुभावगुणः ॥

अन्वयः AI सः पुरः महते फलाय शिवम् विकसत्-निमित्त-कुसुमम् तत् अवेक्ष्य विस्मय-वशम् न जगाम । अनुभाव-गुणः वशिनाम् धैर्यम् न निहन्ति हि ।
English Summary AI Seeing before him that auspicious sign—the blossoming of omens like flowers—portending a great result, he did not fall into astonishment. Indeed, the virtue of spiritual power does not destroy the composure of the self-controlled.
सारांश AI महान सफलता के सूचक शुभ लक्षणों को अपने सामने प्रकट होते देखकर भी अर्जुन के मन में तनिक भी अहंकार या आश्चर्य नहीं हुआ। धीर पुरुषों का धैर्य उनके महान प्रभाव और आत्मबल के कारण कभी विचलित नहीं होता।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) महत इति ॥ सोऽर्जुनो महते फलाय श्रेयसे सस्याय च विकसत्पूर्वोक्तं शिवं सुखदं तन्निमित्तमेव कुसुमं पुरोऽग्रेऽवेक्ष्य विस्मयवशं न जगाम । तथाहि । वशिनामनुभाव एव गुणः स च धैर्यं न निहन्ति । विस्मयादिविकारं न जनयतीत्यर्थः । जनने वा तपः क्षीयेत । तपः क्षरति विस्मयात् इति स्मरणादिति भावः॥ तदभूरिवासरकृतं सृकतैरुपलभ्य वैभवमनन्यभवम् । उपतस्थुरास्थितविषादधियः शतयज्वनो वनचरावसतिम्
पदच्छेदः AI
महतेमहत् (४.१) for a great
फलायफल (४.१) for a result
तत्तद् (२.१) that
अवेक्ष्यअवेक्ष्य (अव√ईक्ष्+ल्यप्) having seen
शिवम्शिव (२.१) auspicious
विकसन्निमित्तकुसुमम्विकसत्निमित्तकुसुम (२.१) the blossoming flower of good omens
सःतद् (१.१) he
पुरःपुरस् before him
not
जगामजगाम (√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) did go
विस्मयवशम्विस्मयवश (२.१) under the sway of astonishment
वशिनाम्वशिन् (६.३) of the self-controlled
not
निहन्तिनिहन्ति (नि√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) destroys
धैर्यम्धैर्य (२.१) the composure
अनुभावगुणःअनुभावगुण (१.१) The virtue of spiritual power
छन्दः प्रमिताक्षरा [१२: सजसस]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
ते ला वे क्ष्य शि वं
वि न्नि मि त्त कु सु मं पु रः
गा वि स्म शं शि नां
नि न्ति धै र्य नु भा गु णः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.