अविरतोज्झितवारिविपाण्डुभि-
र्विरहितैरचिरद्युतितेजसा ।
उदितपक्षमिवारतनिःस्वनैः
पृथुनितम्बविलम्बिभिरम्बुदैः ॥

अन्वयः AI अविरतोज्झितवारिविपाण्डुभिः, अचिरद्युतितेजसा विरहितैः, आरतनिःस्वनैः, पृथुनितम्बविलम्बिभिः अम्बुदैः उदितपक्षम् इव (स्थितम् हिमाचलम्)।

English Summary AI (He approached the Himalaya) which, with clouds hanging on its broad slopes, appeared as if it had grown wings. These clouds were pale from continuously shedding water, devoid of the brilliance of lightning, and produced a continuous low rumbling sound.

सारांश AI पर्वत के विशाल ढलानों पर लटके हुए जलविहीन और बिजली की चमक से रहित सफेद बादल ऐसे प्रतीत हो रहे थे मानो हिमालय के श्वेत पंख निकल आए हों।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) अविरतेति ॥ पुनश्च । अविरतमविच्छिन्नमुज्झितवारयः । अवृष्टिमन्त इत्यर्थः । अतएव विपाण्डवश्च तैरविरतोज्झितवारिविपाण्डुभिः । अत एव हिमवत्पक्षत्वं संभवतीति भावः। अचिरद्युतितेजसा विरहितैर्विद्युत्तेजोरहितै: । आरतनिःस्वनैः प्रशान्तगर्जितैश्च । अन्यथा पक्षत्वहानिः स्यादिति भावः । पृथुनितम्बविलम्बिभिर्महाकटकसङ्गिभिः । कटकोऽस्त्री नितम्बोऽद्रेः इत्यमरः (अमरकोशः २.३.५ ) । अम्बुदैरुदितपक्षं संजातपक्षमिव स्थितम् । प्राक्छिन्नपक्षस्यापि हिमाद्रेर्धवलाम्बुदसंबन्धात्पुनःपक्षोत्थानमुत्प्रेक्ष्यते ।

पदच्छेदः AI

अविरतोज्झितवारिविपाण्डुभिः	अविरत–उज्झित–वारि–विपाण्डु (३.३)	by those pale from continuously shedding water
विरहितैः	विरहित (वि√रह्+क्त, ३.३)	by those devoid of
अचिरद्युतितेजसा	अचिरद्युति–तेजस् (३.१)	the brilliance of lightning
उदितपक्षम्	उदित–पक्ष (२.१)	one that has grown wings
इव	इव	as if
आरतनिःस्वनैः	आरत–निःस्वन (३.३)	by those with a continuous low rumbling sound
पृथुनितम्बविलम्बिभिः	पृथु–नितम्ब–विलम्बिन् (३.३)	by those hanging on its broad slopes
अम्बुदैः	अम्बुद (३.३)	with clouds

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	वि	र	तो	ज्झि	त	वा	रि	वि	पा	ण्डु	भि
र्वि	र	हि	तै	र	चि	र	द्यु	ति	ते	ज	सा
उ	दि	त	प	क्ष	मि	वा	र	त	निः	स्व	नैः
पृ	थु	नि	त	म्ब	वि	ल	म्बि	भि	र	म्बु	दैः
न			भ			भ			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect