इति कथयति तत्र नातिदूरा-
दथ ददृशे पिहितोष्णरश्मिबिम्बः ।
विगलितजलभारशुक्लभासां
निचय इवाम्बुमुचां नगाधिराजः ॥
इति कथयति तत्र नातिदूरा-
दथ ददृशे पिहितोष्णरश्मिबिम्बः ।
विगलितजलभारशुक्लभासां
निचय इवाम्बुमुचां नगाधिराजः ॥
दथ ददृशे पिहितोष्णरश्मिबिम्बः ।
विगलितजलभारशुक्लभासां
निचय इवाम्बुमुचां नगाधिराजः ॥
अन्वयः
AI
अथ तत्र इति कथयति (सति), अतिदूरात् न, पिहितोष्णरश्मिबिम्बः, विगलितजलभारशुक्लभासाम् अम्बुमुचाम् निचयः इव नगाधिराजः ददृशे।
English Summary
AI
Then, as the guide was speaking, the king of mountains (Himalaya) was seen not very far away. It concealed the sun's orb and looked like a mass of clouds that have become white after releasing their load of water.
सारांश
AI
वार्तालाप के समय उन्हें निकट ही हिमालय पर्वत दिखाई दिया, जो श्वेत बादलों के समूह की भाँति सूर्य की किरणों को ढके हुए अत्यंत विशाल था।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
इतीति॥ अथ तत्र तस्मिन्पूर्वोक्ते यक्ष इतीत्थं कथयति सति नातिदूरादनतिदूरात् । ईषद्दूर इत्यर्थः । नञर्थस्य नशब्दस्य सुप्सुपेति समासः । पिहितोष्णरश्मिबिम्बस्तिरोहितार्कमण्डल इत्यौन्नत्योक्तिः । नगाधिराजो हिमाद्रिर्विगलितो जलभारो येषां ते तथोक्ताः । अतएव शुक्लभासः । द्वयोरन्यतरस्य विशेष्यत्वविवक्षया विशेषणसमासः । तेषां विगलितजलभारशुक्लभासां शुभ्राणामम्बुमुचां निचय इव मेघवृन्दमिव ददृशे दृष्टः ॥
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | thus |
| कथयति | कथयत् (√कथ्+शतृ, ७.१) | while speaking |
| तत्र | तत्र | there |
| न | न | not |
| अतिदूरात् | अतिदूरात् (५.१) | from very far |
| अथ | अथ | then |
| ददृशे | ददृशे (√दृश् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was seen |
| पिहितोष्णरश्मिबिम्बः | पिहित–उष्णरश्मि–बिम्ब (१.१) | one by which the sun's orb is concealed |
| विगलितजलभारशुक्लभासाम् | विगलित–जलभार–शुक्ल–भास् (६.३) | of those having white lustre from the discharged load of water |
| निचयः | निचय (१.१) | a mass |
| इव | इव | like |
| अम्बुमुचाम् | अम्बुमुच् (६.३) | of the clouds |
| नगाधिराजः | नग–अधिराज (१.१) | the king of mountains |
छन्दः
पुष्पिताग्रा []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | ति | क | थ | य | ति | त | त्र | ना | ति | दू | रा | |
| द | थ | द | दृ | शे | पि | हि | तो | ष्ण | र | श्मि | बि | म्बः |
| वि | ग | लि | त | ज | ल | भा | र | शु | क्ल | भा | सां | |
| नि | च | य | इ | वा | म्बु | मु | चां | न | गा | धि | रा | जः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.