परिभ्रमन्मूर्धजषट्पदाकुलैः
स्मितोदयादर्शितदन्तकेसरैः ।
मुखैश्चलत्कुण्डलरश्मिरञ्जितै-
र्नवातपामृष्टसरोजचारुभिः ॥

अन्वयः AI (सः बल्लवीः) परिभ्रमन्मूर्धजषट्पदाकुलैः, स्मितोदयादर्शितदन्तकेसरैः, चलत्कुण्डलरश्मिरञ्जितैः, नवातपामृष्टसरोजचारुभिः मुखैः (युक्ताः ददर्श)।

English Summary AI (This is a descriptive verse, part of a set). He saw the cowherd women with faces lovely as lotuses touched by the morning sun, adorned with locks of hair like hovering bees, revealing teeth like filaments in the blossoming of a smile, and colored by the rays of their swinging earrings.

सारांश AI भौरों जैसे काले बालों, मुस्कान से चमकते दाँतों और कुण्डलों की आभा से युक्त ग्वालिनों के मुख धूप में खिले कमलों के समान सुंदर थे।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) परिभ्रमदिति ॥ मूर्धजाः षट्पदा इवैत्युपमितसमासः । सरोजचारुभिरित्युपमानुसारात् । परिभ्रमद्भिश्चलद्भिर्मूर्धजैः पट्पदैराकुलानि तैः । दन्ताः केसरा इवेति पूर्ववत्समासः । स्मितोदयेनादर्शिता ईषत्प्रकाशिता दन्तकेसरा येषां तैस्तथोक्तै: । चलत्कुण्डलरश्मिरञ्जितैश्चञ्चलकनककर्णवेष्टनप्रभानुलिप्तैरतएव नवातपामृष्टं बालातपस्पृष्टं यत्सरोजं तद्वच्चारुभिर्मुखैरुपलक्षिताः ॥

पदच्छेदः AI

परिभ्रमन्मूर्धजषट्पदाकुलैः	परिभ्रमत्–मूर्धज–षट्पद–आकुल (३.३)	with hair like hovering bees
स्मितोदयादर्शितदन्तकेसरैः	स्मित–उदय–आदर्शित–दन्त–केसर (३.३)	revealing teeth like filaments in a blossoming smile
मुखैः	मुख (३.३)	with faces
चलत्कुण्डलरश्मिरञ्जितैः	चलत्–कुण्डल–रश्मि–रञ्जित (३.३)	colored by the rays of swinging earrings
नवातपामृष्टसरोजचारुभिः	नव–आतप–आमृष्ट–सरोज–चारु (३.३)	lovely as lotuses touched by the morning sun

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
प	रि	भ्र	म	न्मू	र्ध	ज	ष	ट्प	दा	कु	लैः
स्मि	तो	द	या	द	र्शि	त	द	न्त	के	स	रैः
मु	खै	श्च	ल	त्कु	ण्ड	ल	र	श्मि	र	ञ्जि	तै
र्न	वा	त	पा	मृ	ष्ट	स	रो	ज	चा	रु	भिः
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect