विमुच्यमानैरपि तस्य मन्थरं
गवां हिमानीविशदैः कदम्बकैः ।
शरन्नदीनां पुलिनैः कुतूहलं
गलद्दुकूलैर्जघनैरिवादधे ॥

अन्वयः AI तस्य विमुच्यमानैः अपि मन्थरम्, हिमानीविशदैः गवां कदम्बकैः, गलद्दुकूलैः जघनैः इव शरन्नदीनां पुलिनैः कुतूहलम् आदधे।

English Summary AI The herds of cattle, white as snow and moving slowly even when released by him (the cowherd), created curiosity with the sandbanks of the autumn rivers, just as hips with slipping silk garments do.

सारांश AI बर्फ जैसी श्वेत गायों के धीरे-धीरे चलते झुंडों ने शरद कालीन नदियों के किनारों को खिसकते रेशमी वस्त्रों वाले जघनों के समान आकर्षक बना दिया।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) विमुच्यमानैरिति ॥ हिमानीविशदैर्हिमसंघातशुभ्रै:।हिमानी हिमसंहतिः इत्यमरः (अमरकोशः १.३.२० ) । ‘इन्द्रवरुणइत्यादिना ङीप् तत्संनियोगादानुगागमश्च । गवां कदम्बकैः कर्तभिः । कदम्बकं समूहे श्रीफले पुष्पविशेषके इत्यमरः । मन्थरं मन्दं विमुच्यमानैरपि । किमुताविमुच्यमानैरिति भावः । धरन्नदीनां संबन्धिभिः । शरद्ग्रहणं प्रावृण्निवृत्त्यर्थं तत्र पुलिनादर्शनादिति भावः । पुलिनैः कर्तृभिः गलद्दुकूलैर्जघनैरिव तस्यार्जुनस्य कुतूहलं कौतुकमादध अहितम् ॥

पदच्छेदः AI

विमुच्यमानैः	विमुच्यमान (वि√मुच्+यक्+शानच्, ३.३)	being released
अपि	अपि	even
तस्य	तद् (६.१)	by him
मन्थरम्	मन्थरम्	slowly
गवाम्	गो (६.३)	of cows
हिमानीविशदैः	हिमानी–विशद (३.३)	white as snow
कदम्बकैः	कदम्बक (३.३)	by the herds
शरन्नदीनाम्	शरद्–नदी (६.३)	of autumn rivers
पुलिनैः	पुलिन (३.३)	by the sandbanks
कुतूहलम्	कुतूहल (२.१)	curiosity
गलद्दुकूलैः	गलत्–दुकूल (३.३)	with slipping silk garments
जघनैः	जघन (३.३)	by hips
इव	इव	like
आदधे	आदधे (आ√धा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was created

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
वि	मु	च्य	मा	नै	र	पि	त	स्य	म	न्थ	रं
ग	वां	हि	मा	नी	वि	श	दैः	क	द	म्ब	कैः
श	र	न्न	दी	नां	पु	लि	नैः	कु	तू	ह	लं
ग	ल	द्दु	कू	लै	र्ज	घ	नै	रि	वा	द	धे
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect