वीतौजसः सन्निधिमात्रशेषा
भवत्कृतां भूतिमपेक्षमाणाः ।
समानदुःखा इव नस्त्वदीयाः
सरूपतां पार्थ गुणा भजन्ते ॥
वीतौजसः सन्निधिमात्रशेषा
भवत्कृतां भूतिमपेक्षमाणाः ।
समानदुःखा इव नस्त्वदीयाः
सरूपतां पार्थ गुणा भजन्ते ॥
भवत्कृतां भूतिमपेक्षमाणाः ।
समानदुःखा इव नस्त्वदीयाः
सरूपतां पार्थ गुणा भजन्ते ॥
अन्वयः
AI
पार्थ, वीतौजसः, सन्निधिमात्रशेषाः, भवत्कृताम् भूतिम् अपेक्षमाणाः, त्वदीयाः गुणाः नः समानदुःखाः इव सरूपताम् भजन्ते ।
English Summary
AI
O Partha, your qualities—now devoid of vigor, reduced to mere presence, and awaiting the glory to be achieved by you—have attained a state similar to ours, as if sharing the same sorrow.
सारांश
AI
तेजहीन होकर केवल नाममात्र के शेष आपके भाई आपकी ही सफलता की आशा कर रहे हैं। हे पार्थ! आपके ये आत्मीय जन आपके समान ही दुःख और धैर्य को धारण कर रहे हैं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
वीतेति ॥ हे पार्थ, वीतौजसो निष्प्रभाः संनिधिमात्रशेषाः सत्तामात्रावशिष्टा भवत्कृतां भवता करिष्यमाणाम् ।
आशंसायां भूतवच्च (अष्टाध्यायी ३.३.१३२ ) इति भूतवत्प्रत्ययः। भूतिमभ्युदयमपेक्षमाणास्त्वदीया गुणाः समानदुःखाः समदुःखभाज इव नोऽस्माकं सरूपतां वीतौजस्त्वादिसाधर्म्यं भजन्त इत्युपमा । सा च समानदुःखा इवेत्युत्प्रेक्षया वीतौजस्त्वादिसंभावितयानुप्राणितेत्यनुसंधेयम् ॥ तथापि ममैव कोऽयं भार इत्यत आह
पदच्छेदः
AI
| वीतौजसः | वीत–ओजस् (१.३) | devoid of vigor |
| सन्निधिमात्रशेषाः | सन्निधि–मात्र–शेष (१.३) | reduced to mere presence |
| भवत्कृताम् | भवत्–कृत (√कृ+क्त, २.१) | to be achieved by you |
| भूतिम् | भूति (२.१) | prosperity |
| अपेक्षमाणाः | अपेक्षमाण (अप√ईक्ष्+शानच्, १.३) | expecting |
| समानदुःखाः | समान–दुःख (१.३) | sharing the same sorrow |
| इव | इव | as if |
| नः | अस्मद् (६.३) | our |
| त्वदीयाः | त्वदीय (१.३) | your |
| सरूपताम् | सरूपता (२.१) | similarity of form |
| पार्थ | पार्थ (८.१) | O Partha |
| गुणाः | गुण (१.३) | qualities |
| भजन्ते | भजन्ते (√भज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | attain |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वी | तौ | ज | सः | स | न्नि | धि | मा | त्र | शे | षा |
| भ | व | त्कृ | तां | भू | ति | म | पे | क्ष | मा | णाः |
| स | मा | न | दुः | खा | इ | व | न | स्त्व | दी | याः |
| स | रू | प | तां | पा | र्थ | गु | णा | भ | ज | न्ते |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.