सव्रीडमन्दैरिव निष्क्रियत्वा-
न्नात्यर्थमस्त्रैरवभासमानः ।
यशःक्षयक्षीणजलार्णवाभ-
स्त्वमन्यमाकारमिवाभिपन्नः ॥
सव्रीडमन्दैरिव निष्क्रियत्वा-
न्नात्यर्थमस्त्रैरवभासमानः ।
यशःक्षयक्षीणजलार्णवाभ-
स्त्वमन्यमाकारमिवाभिपन्नः ॥
न्नात्यर्थमस्त्रैरवभासमानः ।
यशःक्षयक्षीणजलार्णवाभ-
स्त्वमन्यमाकारमिवाभिपन्नः ॥
अन्वयः
AI
त्वम् निष्क्रियत्वात् सव्रीडमन्दैः इव अस्त्रैः न अत्यर्थम् अवभासमानः, यशःक्षयक्षीणजलार्णवाभः (सन्) अन्यम् आकारम् इव अभिपन्नः (असि) ।
English Summary
AI
You, not shining brightly with your weapons, which seem slow and ashamed due to inaction, appear like an ocean whose waters have dried up due to the loss of its glory. It is as if you have attained a different form.
सारांश
AI
निष्क्रिय होने के कारण लज्जित आपके शस्त्र अब पूर्ववत नहीं चमक रहे हैं। यश के क्षीण होने से आप उस समुद्र के समान लग रहे हैं जिसका जल सूख गया हो।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
सव्रीडेति ॥ पुनश्च । निष्क्रियत्वादर्थक्रियाशून्यत्वात्सवीडमन्दैरिव सव्रीडैरतएव मन्दैरपटुभिरिव स्थितैरित्युत्प्रेक्षा ।
मूढाल्पापटुनिर्भाग्या मन्दाः इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.१०२ ) । अस्त्रैरत्यर्थं नायभासमानो न प्रकाशमानः । पूर्वं तु नैवमिति भावः। किंतु यशःक्षयाद्धेतोः क्षीण जलो योऽर्णवस्तदाभस्तत्सदृशस्त्वमन्यमाकारमभिपन्नः प्राप्त इव स्थित इवेत्युत्प्रेक्षा। तस्य क्षीणजलार्णवाभ इत्युपमासंसृष्टिः ॥
पदच्छेदः
AI
| सव्रीडमन्दैः | सव्रीड–मन्द (३.३) | with slow and ashamed |
| इव | इव | like |
| निष्क्रियत्वात् | निष्क्रियत्व (५.१) | due to inaction |
| न | न | not |
| अत्यर्थम् | अत्यर्थम् | very much |
| अस्त्रैः | अस्त्र (३.३) | with weapons |
| अवभासमानः | अवभासमान (अव√भास्+शानच्, १.१) | shining |
| यशःक्षयक्षीणजलार्णवाभः | यशस्–क्षय–क्षीण–जल–अर्णव–आभ (१.१) | like an ocean whose water is dried up by the decay of its fame |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| अन्यम् | अन्य (२.१) | another |
| आकारम् | आकार (२.१) | form |
| इव | इव | as if |
| अभिपन्नः | अभिपन्न (अभि√पद्+क्त, १.१) | have attained |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | व्री | ड | म | न्दै | रि | व | नि | ष्क्रि | य | त्वा |
| न्ना | त्य | र्थ | म | स्त्रै | र | व | भा | स | मा | नः |
| य | शः | क्ष | य | क्षी | ण | ज | ला | र्ण | वा | भ |
| स्त्व | म | न्य | मा | का | र | मि | वा | भि | प | न्नः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.