प्राप्तोऽभिमानव्यसनादसह्यं
दन्तीव दन्तव्यसनाद्विकारम् ।
द्विषत्प्रतापान्तरितोरुतेजाः
शरद्घनाकीर्ण इवादिरह्नः ॥

सारांश AI स्वाभिमान के आहत होने से आपकी स्थिति वैसी ही विकृत हो गई है जैसे दांत टूटने पर हाथी की होती है। शत्रुओं के प्रभाव से ढका आपका तेज बादलों में घिरे सूर्य जैसा है।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) अभिमानस्य व्यसनाद्भ्रम्शात् । व्यसनं विपदि भ्रंशे दोषे कामजकोपजे इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.१२८ ) । दन्तव्यसनाद्दन्तभङ्गाद्दन्तीवासह्यं विकारं वैरूप्यं प्राप्तः । अतो न प्रत्यभिज्ञायत इति भावः । एवमुत्तरत्राप्यनुसंधेयम् । पुनश्च । द्विषत्प्रतापेन शत्रुतेजसान्तरितं तिरस्कृतमुरु तेजः प्रतापो यस्य स तथोक्तः । अतएव शरद्धनाकीर्णः शरन्मेघच्छन्नोऽह्न आदिः प्रत्यूष इव स्थितः । तद्वदेवाप्रत्यभिज्ञायमान इत्यर्थः । मध्याह्नस्तु मेधावरणेऽपि कथंचित्प्रत्यभिज्ञायत एवेत्याशयेनोक्तमादिरिति ॥

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्रा	प्तो	ऽभि	मा	न	व्य	स	ना	द	स	ह्यं
द	न्ती	व	द	न्त	व्य	स	ना	द्वि	का	रम्
द्वि	ष	त्प्र	ता	पा	न्त	रि	तो	रु	ते	जाः
श	र	द्घ	ना	की	र्ण	इ	वा	दि	र	ह्नः

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect