तुषारलेखाकुलितोत्पलाभे
पर्यश्रुणी मङ्गलभङ्गभीरुः ।
अगूढभावापि विलोकने सा
न लोचने मीलयितुं विषेहे ॥

सारांश AI अमंगल के भय से अपने आँसुओं को रोकती हुई द्रौपदी, ओस से भीगे कमल जैसी अपनी आंखों को अर्जुन पर से हटाने में असमर्थ थी।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तुषारेति ॥ सा द्रौपदी विलोकनेऽर्जुनावलोकनेऽगूढभावागूढाभिप्रायापि । स्फुटाभिलाषिणीति यावत् । भावो लीलाक्रियाचेष्टाभूत्यभिप्रायजन्तुषु इति वैजयन्ती। मङ्गलभङ्गर्भीरुर्मङ्गलहानेर्भीता सती । पर्यश्रुणी परिगताश्रुके । बाष्पावृते इत्यर्थः । अतएव तुषारलेखाकुलितोत्पलाभे हिमबिन्दुसहितेन्दीवरसंनिभे इत्युपमालंकारः । लोचने मीलयितुं न विषेहे न शशाक । अश्रुणोर्दृष्ट्यावरकत्वेऽपि तन्निपातस्थामङ्गलत्वात्तन्निर्वर्तकं निमीलनं सा न चकारेत्यर्थः ॥
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
तु षा र ले खा कु लि तो त्प ला भे
प र्य श्रु णी म ङ्ग ल भ ङ्ग भी रुः
अ गू ढ भा वा पि वि लो क ने सा
न लो च ने मी ल यि तुं वि षे हे

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

The world's longest epic chronicling the events and aftermath of the Kurukṣetra War and the destinies of the Kauravas and Pāṇḍavas
कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect