चिचीषतां जन्मवतामलघ्वीं
यशोवतंसामुभयत्र भूतिम् ।
अभ्यर्हिता बन्धुषु तुल्यरूपा
वृत्तिर्विशेषेण तपोधनानाम् ॥
चिचीषतां जन्मवतामलघ्वीं
यशोवतंसामुभयत्र भूतिम् ।
अभ्यर्हिता बन्धुषु तुल्यरूपा
वृत्तिर्विशेषेण तपोधनानाम् ॥
यशोवतंसामुभयत्र भूतिम् ।
अभ्यर्हिता बन्धुषु तुल्यरूपा
वृत्तिर्विशेषेण तपोधनानाम् ॥
अन्वयः
AI
उभयत्र अलघ्वीम् यशः-अवतंसाम् भूतिं चिचीषतां जन्मवतां बन्धुषु तुल्यरूपा वृत्तिः अभ्यर्हिता । विशेषेण तपोधनानाम् (सा वृत्तिः अभ्यर्हिता) ।
English Summary
AI
For mortals who desire to acquire great prosperity, adorned with the crest-jewel of fame in both this world and the next, impartial conduct towards relatives is praiseworthy. This is especially true for ascetics.
सारांश
AI
दोनों लोकों में यश और समृद्धि की इच्छा रखने वाले पुरुषों के लिए अपने बन्धुओं के प्रति श्रेष्ठ व्यवहार आवश्यक है। तपस्वियों का सज्जनों के प्रति ऐसा स्नेहपूर्ण भाव विशेष रूप से उचित है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
चिचीषतामिति ॥ अलध्वीं गुर्वीम् ।
वोतो गुणवचनात् (अष्टाध्यायी ४.१.४४ ) इति ङीप् । यशोवतंसां कीर्तिभूषणाम् । उभयत्रेह चामुत्र च भूतिं श्रेयश्चिचीषतां चेतुं संग्रहीतुमिच्छताम् । चिनोतेः सन्नन्ताच्छतृप्रत्ययः । जन्मवतां शरीरिणां बन्धुषु विषये तुल्यरूपैकविधा वृत्तिर्व्यवहारोऽभ्यर्हितोचिता तपोधनानां त्वस्मत्सदृशां विशेषेण नियमेनाभ्यर्हिता ॥
पदच्छेदः
AI
| चिचीषताम् | चिचीषत् (√चि+सन्+शतृ, ६.३) | of those desiring to acquire |
| जन्मवताम् | जन्मवत् (६.३) | of mortals |
| अलघ्वीम् | अलघु (२.१) | great |
| यशोवतंसाम् | यशस्–अवतंस (२.१) | which has fame as its crest-jewel |
| उभयत्र | उभयत्र | in both worlds |
| भूतिम् | भूति (२.१) | prosperity |
| अभ्यर्हिता | अभ्यर्हित (अभि√ऋह्+क्त, १.१) | is praised |
| बन्धुषु | बन्धु (७.३) | towards relatives |
| तुल्यरूपा | तुल्य–रूप (१.१) | of a uniform nature |
| वृत्तिः | वृत्ति (१.१) | conduct |
| विशेषेण | विशेषेण | especially |
| तपोधनानाम् | तपस्–धन (६.३) | of ascetics |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| चि | ची | ष | तां | ज | न्म | व | ता | म | ल | घ्वीं |
| य | शो | व | तं | सा | मु | भ | य | त्र | भू | तिम् |
| अ | भ्य | र्हि | ता | ब | न्धु | षु | तु | ल्य | रू | पा |
| वृ | त्ति | र्वि | शे | षे | ण | त | पो | ध | ना | नाम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.