Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

मतिमान्विनयप्रमाथिनः
समुपेक्षेत समुन्नतिं द्विषः ।
सुजयः खलु तादृगन्तरे
विपदन्ता ह्यविनीतसम्पदः ॥

अन्वयः AI मतिमान् विनय-प्रमाथिनः द्विषः समुन्नतिम् समुपेक्षेत । अन्तरे तादृक् सु-जयः खलु । हि अविनीत-सम्पदः विपद्-अन्ताः (भवन्ति) ।
English Summary AI A wise person should overlook the prosperity of an enemy who destroys discipline. Such an enemy is indeed easy to conquer in due course, for the fortunes of the undisciplined invariably end in disaster.
सारांश AI बुद्धिमान व्यक्ति को अनुशासनहीन शत्रु की बढ़ती उन्नति की उपेक्षा करनी चाहिए, क्योंकि मर्यादाहीन संपत्तियाँ अंततः विनाशकारी होती हैं और उन्हें उचित अवसर पर जीतना सरल होता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) मतिमानिति ॥ मतिमान्प्राज्ञ:। विनयं प्रमथ्नातीति विनयप्रमाथिनो दुर्विनीतस्य द्विषः समुन्नतिं वृद्धिं समुपेक्षेत । उपेक्षायाः फलमाह—तादृगविनीतोऽन्तरे क्वचिद्रन्ध्रे सुजयः सुखेन जेतुं शक्यः खलु । हि यस्मादविनीतसंपदो विपदन्ता विपन्मर्यादकाः । अनर्थोदर्का इत्यर्थः ॥ कथं दुर्विनीतस्य शत्रोः सुजयत्वमित्याशङ्क्य भेदजर्जरितत्वादित्याह
पदच्छेदः AI
मतिमान्मतिमत् (१.१) a wise person
विनयप्रमाथिनःविनयप्रमाथिन् (६.१) of an enemy who destroys discipline
समुपेक्षेतसमुपेक्षेत (सम्+उप√ईक्ष् कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) should overlook
समुन्नतिम्समुन्नति (सम्+उद्√नम्+क्तिन्, २.१) the prosperity
द्विषःद्विष् (६.१) of an enemy
सुजयःसुजय (१.१) easy to conquer
खलुखलु indeed
तादृक्तादृश् (१.१) such a one
अन्तरेअन्तर (७.१) in due course
विपदन्ताःविपद्अन्त (१.३) ending in disaster
हिहि for
अविनीतसम्पदःअविनीतसम्पद् (१.३) the fortunes of the undisciplined
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
ति मा न्वि प्र मा थि नः
मु पे क्षे मु न्न तिं द्वि षः
सु यः लु ता दृ न्त रे
वि न्ता ह्य वि नी म्प दः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.