Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

मदमानसमुद्धतं नृपं
न वियुङ्क्ते नियमेन मूढता ।
अतिमूढ उदस्यते नया-
न्नयहीनादपरज्यते जनः ॥

अन्वयः AI मूढता मद-मान-समुद्धतम् नृपम् नियमेन न वियुङ्क्ते । अति-मूढः नयात् उदस्यते । नय-हीनात् जनः अपरज्यते ।
English Summary AI Foolishness invariably does not abandon a king who is arrogant with pride and conceit. One who is excessively foolish is cast away from policy, and the people become disaffected with one who is devoid of policy.
सारांश AI अहंकार से भरे राजा को मूर्खता कभी नहीं छोड़ती; मूर्ख व्यक्ति नीति मार्ग से भटक जाता है और नीतिहीन राजा से उसकी प्रजा विमुख हो जाती है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) मदेति। अपरागेति च ॥ मदमानाभ्यां दर्पहंकाराभ्यां समुद्धतं नृपं मूढता कार्यापरिज्ञानं नियमेनावश्यं न वियुङ्क्ते न विमुञ्चति । अतिमूढो नयान्नीतिमार्गादुदस्यत उत्क्षिप्यते । कर्मकर्तरि लट्। नयहीनाज्जनोऽपरज्यतेऽपरक्तो भवति । ‘स्वरितञित:इत्यादिनात्मनेपदम् ॥
पदच्छेदः AI
मदमानसमुद्धतम्मदमानसमुद्धत (सम्+उद्√हन्+क्त, २.१) arrogant with pride and conceit
नृपम्नृप (२.१) a king
not
वियुङ्क्तेवियुङ्क्ते (वि√युज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) does abandon
नियमेननियम (३.१) invariably
मूढतामूढता (१.१) foolishness
अतिमूढःअतिमूढ (१.१) one who is excessively foolish
उदस्यतेउदस्यते (उद्√अस् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is cast away
नयात्नय (५.१) from policy
नयहीनात्नयहीन (√ही+क्त, ५.१) from one devoid of policy
अपरज्यतेअपरज्यते (अप√रञ्ज् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) become disaffected
जनःजन (१.१) the people
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
मा मु द्ध तं नृ पं
वि यु ङ्क्ते नि मे मू ता
ति मू स्य ते या
न्न ही ना ज्य ते नः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.