मुदितमधुलिहो वितानीकृताः
स्रज उपरि वितत्य सातानिकीः ।
जलद इव निषेदिवांसं वृषे
मरुदुपसुखयांबभूवेश्वरम् ॥
मुदितमधुलिहो वितानीकृताः
स्रज उपरि वितत्य सातानिकीः ।
जलद इव निषेदिवांसं वृषे
मरुदुपसुखयांबभूवेश्वरम् ॥
स्रज उपरि वितत्य सातानिकीः ।
जलद इव निषेदिवांसं वृषे
मरुदुपसुखयांबभूवेश्वरम् ॥
अन्वयः
AI
मुदितमधुलिहः मरुत् सातानिकीः स्रजः उपरि वितानीकृताः वितत्य, वृषे निषेदिवांसम् ईश्वरम् जलदः इव उपसुखयांबभूव ।
English Summary
AI
The wind, carrying joyful bees, spread celestial garlands above like a canopy. It gently fanned Lord Ishvara, who was seated on his bull, providing him comfort like a cloud.
सारांश
AI
प्रसन्न भौरों वाली और ऊपर मंडप की तरह फैली हुई दिव्य मालाओं के साथ वायु ने, नंदी पर मेघ के समान बैठे हुए भगवान शिव को सुख पहुँचाया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
मुदितेति॥ अथ मरुद्वायुर्जलदे मेघ इव वृषे निषेदिवांसमुपविष्टमीश्वरं मुदिता मधुलिहो भृङ्गा याभिस्ता वितानीकृता उल्लोचाकाराः कृताः ।
अस्त्री वितानमुल्लोचः इत्यमरः (अमरकोशः २.६.१२१ ) । सांतानिकी: संतानुकुसुमविकाराः स्रजः । मन्दारमाला इत्यर्थः । संतानशब्दाद्विकारार्थे ठक् । संतानः कल्पवृक्षश्च इत्यमरः (अमरकोशः १.१.६१ ) । उपरि वितत्य विस्तार्योपसुखयांबभूव प्रह्लादयामास ॥
पदच्छेदः
AI
| मुदितमधुलिहः | मुदित (√मुद्+क्त)–मधुलिह् (१.१) | the one with joyful bees |
| वितानीकृताः | वितान–वितानीकृत (√कृ+च्वि+क्त, २.३) | made into a canopy |
| स्रजः | स्रज् (२.३) | garlands |
| उपरि | उपरि | above |
| वितत्य | वितत्य (वि√तन्+ल्यप्) | having spread |
| सातानिकीः | सातानिकी (२.३) | celestial |
| जलदः | जलद (१.१) | a cloud |
| इव | इव | like |
| निषेदिवांसम् | निषेदिवस् (नि√सद्+क्वसु, २.१) | the one seated |
| वृषे | वृष (७.१) | on the bull |
| मरुत् | मरुत् (१.१) | the wind |
| उपसुखयांबभूव | उपसुखयांबभूव (उप√सुख +णिच्+आम्+कृ-लिट् कर्तरि (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | comforted |
| ईश्वरम् | ईश्वर (२.१) | the Lord |
छन्दः
प्रमुदितवदना [१२: ननरर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| मु | दि | त | म | धु | लि | हो | वि | ता | नी | कृ | ताः |
| स्र | ज | उ | प | रि | वि | त | त्य | सा | ता | नि | कीः |
| ज | ल | द | इ | व | नि | षे | दि | वां | सं | वृ | षे |
| म | रु | दु | प | सु | ख | यां | ब | भू | वे | श्व | रम् |
| न | न | र | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.