हरपृथासुतयोर्ध्वनिरुत्पत-
न्नमृदुसंवलिताङ्गुलिपाणिजः ।
स्फुटदनल्पशिलारवदारुणः
प्रतिननाद दरीषु दरीभृतः ॥
हरपृथासुतयोर्ध्वनिरुत्पत-
न्नमृदुसंवलिताङ्गुलिपाणिजः ।
स्फुटदनल्पशिलारवदारुणः
प्रतिननाद दरीषु दरीभृतः ॥
न्नमृदुसंवलिताङ्गुलिपाणिजः ।
स्फुटदनल्पशिलारवदारुणः
प्रतिननाद दरीषु दरीभृतः ॥
अन्वयः
AI
हर-पृथा-सुतयोः अमृदु-संवलित-अङ्गुलि-पाणि-जः, स्फुटत्-अनल्प-शिला-रव-दारुणः ध्वनिः उत्पतन्, दरी-भृतः दरीषु प्रतिननाद।
English Summary
AI
The sound arising from the hard-clenched fingers and hands of Hara and Pritha's son, terrible like the sound of great rocks splitting, rose up and echoed in the caves of the mountain.
सारांश
AI
शिव और अर्जुन के प्रहारों से उत्पन्न ध्वनि, उनकी कठोर अंगुलियों और नाखूनों के घर्षण से निकलकर गुफाओं में गूँजने लगी, जो विशाल शिलाओं के टूटने के समान भयानक थी।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
हरेति ॥ हरपृथासुतयोः शिवार्जुनयोरमृदु निबिडं यथा तथा संवलिताः संघटिता अङ्गुलयो येषां ते । मुष्टीकृता इत्यर्थः । तेषु पाणिषु जातस्तथोक्तः । स्फुटन्तीनां विदलन्तीनामनल्पशिलानामारव इव दारुणो भीषणो ध्वनिरुत्पतन्नुद्गच्छन् दरीभृतो गिरेर्दरीषु गुहासु प्रतिननाद प्रतिद्ध्वान ॥ शिवभुजाहृतिभिन्नपृथुक्षतीः सुखमिवानुबभूव कपिध्वजः । क इव नाम बृहन्मनसां भवेदनुकृतेरपि सत्त्ववतां क्षमः
पदच्छेदः
AI
| हरपृथासुतयोः | हर–पृथासुत (६.२) | of Hara and Pritha's son |
| ध्वनिः | ध्वनि (१.१) | the sound |
| उत्तपतन् | उत्तपत् (उद्√पत्+शतृ, १.१) | rising up |
| अमृदुसंवलिताङ्गुलिपाणिजः | अमृदु–संवलित (सम्√वल्+क्त)–अङ्गुलि–पाणि–ज (१.१) | born from the hard-clenched fingers and hands |
| स्फुटदनल्पशिलारवदारुणः | स्फुटत् (√स्फुट्+शतृ)–अनल्प–शिला–रव–दारुण (१.१) | terrible like the sound of great rocks splitting |
| प्रतिननाद | प्रतिननाद (प्रति√नद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | echoed |
| दरीषु | दरी (७.३) | in the caves |
| दरीभृतः | दरीभृत् (६.१) | of the mountain |
छन्दः
द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ह | र | पृ | था | सु | त | यो | र्ध्व | नि | रु | त्प | त |
| न्न | मृ | दु | सं | व | लि | ता | ङ्गु | लि | पा | णि | जः |
| स्फु | ट | द | न | ल्प | शि | ला | र | व | दा | रु | णः |
| प्र | ति | न | ना | द | द | री | षु | द | री | भृ | तः |
| न | भ | भ | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.