तस्याहवायासविलोलमौलेः
संरम्भताम्रायतलोचनस्य ।
निर्वापयिष्यन्निव रोषतप्तं
प्रस्नापयामास मुखं निदाघः ॥

अन्वयः AI निदाघः, आहवायासविलोलमौलेः, संरम्भताम्रायतलोचनस्य तस्य रोषतप्तम् मुखम् निर्वापयिष्यन् इव, प्रस्नापयामास।
English Summary AI The heat of exertion caused his face to sweat, as if to cool it from the heat of his anger. His crown was unsteady from the strain of battle, and his wide eyes were red with fury.
सारांश AI युद्ध के परिश्रम से हिलते हुए मस्तक और क्रोध से लाल बड़ी आँखों वाले अर्जुन के क्रोध से तपते मुख को, पसीने की बूंदों ने मानो शीतल करने के लिए नहला दिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तस्येति ॥ आहवायासेन युद्धायासेन विलोलमौले: स्रस्तकेशबन्धस्य । चूडा किरीटं केशाश्च संयता मौलयस्त्रयः इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.२०१ ) । संरम्भताम्ने कोपारुणे आयते विस्तृते लोचने यस्य । संरम्भः संभ्रमे कोपे इति विश्वः । तस्यार्जुनस्य रोषतप्तं मुखं निदाघो घर्मों निर्वापयिष्यञ्शिशिरीकरिष्यन्निवेत्युत्प्रेक्षा। प्रस्रापयामास सिषेच । स्वेदं जनयामासेत्यर्थः। स्नातेर्मित्वविकल्पत्वाद्ध्रस्वविकल्पः ॥
पदच्छेदः AI
तस्यतद् (६.१) His
आहवायासविलोलमौलेःआहवआयासविलोलमौलि (६.१) whose crown was unsteady from the strain of battle
संरम्भताम्रायतलोचनस्यसंरम्भताम्रआयतलोचन (६.१) whose wide eyes were red with fury
निर्वापयिष्यन्निवनिर्वापयिष्यत् (निर्√वा+णिच्+लृट्-शतृ, १.१)इव as if wishing to cool
रोषतप्तंरोषतप्त (√तप्+क्त, २.१) heated by anger
प्रस्नापयामासप्रस्नापयामास (प्र√स्ना +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) caused to be bathed (in sweat)
मुखंमुख (२.१) face
निदाघःनिदाघ (१.१) The heat (of exertion)
छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
स्या वा या वि लो मौ लेः
सं म्भ ता म्रा लो स्य
नि र्वा यि ष्य न्नि रो प्तं
प्र स्ना या मा मु खं नि दा घः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.