ततोऽनुपूर्वायतवृत्तबाहुः
श्रीमान्क्षरल्लोहितदिग्धदेहः ।
आस्कन्द्य वेगेन विमुक्तनादः
क्षितिं विधुन्वन्निव पार्ष्णिघातैः ॥
ततोऽनुपूर्वायतवृत्तबाहुः
श्रीमान्क्षरल्लोहितदिग्धदेहः ।
आस्कन्द्य वेगेन विमुक्तनादः
क्षितिं विधुन्वन्निव पार्ष्णिघातैः ॥
श्रीमान्क्षरल्लोहितदिग्धदेहः ।
आस्कन्द्य वेगेन विमुक्तनादः
क्षितिं विधुन्वन्निव पार्ष्णिघातैः ॥
अन्वयः
AI
ततः अनुपूर्व-आयत-वृत्त-बाहुः, श्रीमान्, क्षरत्-लोहित-दिग्ध-देहः, विमुक्त-नादः (सः अर्जुनः) वेगेन आस्कन्द्य, पार्ष्णि-घातैः क्षितिम् विधुन्वन् इव (जघान)।
English Summary
AI
Then, the glorious Arjuna—whose arms were long, tapering, and rounded; whose body was smeared with flowing blood; and who had let out a roar—leapt forward with force, as if shaking the earth with the blows of his heels.
सारांश
AI
लंबी और पुष्ट भुजाओं वाले तेजस्वी अर्जुन, रक्त से लथपथ शरीर के साथ गर्जना करते हुए और अपनी एड़ियों के प्रहार से पृथ्वी को कंपाते हुए वेग से शिव की ओर झपटे।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
तत इति ॥ ततोऽनन्तरमनुपूर्वौ पूर्वमनुगतौ गोपुच्छाकारावायतौ दीर्घौ वृत्तौ वर्तुलौ च बाहू यस्य स श्रीमाञ्शोभावान्क्षरल्लोहितदिग्धदेहः स्त्रवद्रुधिरलिप्तगात्रः पार्ष्णिघातैश्चरणतलाघातैः।
तन्द्रन्थी घुटिके गुल्फौ स्त्रियां पार्ष्णिरधस्तयोः इत्यमरः (अमरकोशः २.६.७३ ) । क्षितिं विधुन्वन्प्रकम्पयन्निव वेगेनास्कन्द्याभिद्रुत्य विमुक्तनादः सोऽर्जुनः ॥
पदच्छेदः
AI
| ततः | ततः | Then |
| अनुपूर्वायतवृत्तबाहुः | अनुपूर्व–आयत–वृत्त–बाहु (१.१) | he whose arms were tapering, long, and rounded |
| श्रीमान् | श्रीमत् (१.१) | the glorious one |
| क्षरल्लोहितदिग्धदेहः | क्षरत् (√क्षर्+शतृ)–लोहित–दिग्ध (√दिह्+क्त)–देह (१.१) | whose body was smeared with flowing blood |
| आस्कन्द्य | आस्कन्द्य (आ√स्कन्द्+ल्यप्) | having leapt |
| वेगेन | वेग (३.१) | with force |
| विमुक्तनादः | विमुक्त (वि√मुच्+क्त)–नाद (१.१) | he who had let out a roar |
| क्षितिम् | क्षिति (२.१) | the earth |
| विधुन्वन् | विधुन्वत् (वि√धू+शतृ, १.१) | shaking |
| इव | इव | as if |
| पार्ष्णिघातैः | पार्ष्णि–घात (३.३) | with the blows of his heels |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | तो | ऽनु | पू | र्वा | य | त | वृ | त्त | बा | हुः |
| श्री | मा | न्क्ष | र | ल्लो | हि | त | दि | ग्ध | दे | हः |
| आ | स्क | न्द्य | वे | गे | न | वि | मु | क्त | ना | दः |
| क्षि | तिं | वि | धु | न्व | न्नि | व | पा | र्ष्णि | घा | तैः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.