स्थितं विशुद्धे नभसीव सत्त्वे
धाम्ना तपोवीर्यमयेन युक्तम् ।
शस्त्राभिघातैस्तमजस्रमीश-
स्त्वष्टा विवस्वन्तमिवोल्लिलेख ॥
स्थितं विशुद्धे नभसीव सत्त्वे
धाम्ना तपोवीर्यमयेन युक्तम् ।
शस्त्राभिघातैस्तमजस्रमीश-
स्त्वष्टा विवस्वन्तमिवोल्लिलेख ॥
धाम्ना तपोवीर्यमयेन युक्तम् ।
शस्त्राभिघातैस्तमजस्रमीश-
स्त्वष्टा विवस्वन्तमिवोल्लिलेख ॥
अन्वयः
AI
ईशः, त्वष्टा विवस्वन्तम् इव, विशुद्धे नभसि स्थितम् इव सत्त्वे स्थितम्, तपोवीर्यमयेन धाम्ना युक्तम् तम् (अर्जुनम्) अजस्रम् शस्त्र-अभिघातैः उल्लिलेख।
English Summary
AI
Just as Tvashtri, the divine artisan, refines the sun by scraping it, Lord Shiva continuously refined Arjuna with the blows of his weapons. Arjuna, established in pure courage like the sun in a clear sky, was endowed with a splendor made of penance and valor.
सारांश
AI
तपोबल से युक्त और शुद्ध अंतःकरण वाले अर्जुन पर शिव ने शस्त्रों से वैसे ही प्रहार किए, जैसे शिल्पी त्वष्टा ने सूर्य को छीलकर और अधिक दीप्तिमान बनाया था।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
स्थितमिति ॥ विशुद्धे निर्मले नभसीव सत्त्वे सत्त्वगुणे स्थितं तपोवीर्यमयेन तपोवीर्याभ्यामागतेन धाम्ना तेजसा युक्तं तमर्जुनमीशस्त्वष्टा विश्वकर्मा विवस्वन्तं सूर्यमिवाजस्रं निरन्तरं शस्त्राभिघातैः शस्त्रकर्षणैरुल्लिलेख ततक्ष ॥
पदच्छेदः
AI
| स्थितम् | स्थित (√स्था+क्त, २.१) | situated |
| विशुद्धे | विशुद्ध (वि√शुध्+क्त, ७.१) | in the pure |
| नभसि | नभस् (७.१) | in the sky |
| इव | इव | like |
| सत्त्वे | सत्त्व (७.१) | in courage |
| धाम्ना | धामन् (३.१) | with splendor |
| तपोवीर्यमयेन | तपस्–वीर्य–मय (३.१) | made of penance and valor |
| युक्तम् | युक्त (√युज्+क्त, २.१) | endowed |
| शस्त्राभिघातैः | शस्त्र–अभिघात (३.३) | by the blows of weapons |
| तम् | तद् (२.१) | him |
| अजस्रम् | अजस्रम् | continuously |
| ईशः | ईश (१.१) | the Lord (Shiva) |
| त्वष्टा | त्वष्टृ (१.१) | Tvashtri (the divine artisan) |
| विवस्वन्तम् | विवस्वत् (२.१) | the Sun |
| इव | इव | like |
| उल्लिलेख | उल्लिलेख (उद्√लिख् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | scraped/refined |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्थि | तं | वि | शु | द्धे | न | भ | सी | व | स | त्त्वे |
| धा | म्ना | त | पो | वी | र्य | म | ये | न | यु | क्तम् |
| श | स्त्रा | भि | घा | तै | स्त | म | ज | स्र | मी | श |
| स्त्व | ष्टा | वि | व | स्व | न्त | मि | वो | ल्लि | ले | ख |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.