विबोधितस्य ध्वनिना घनानां
हरेरपेतस्य च शैलरन्ध्रात् ।
निरस्तधूमस्य च रात्रिवह्ने-
र्विना तनुत्रेण रुचिं स भेजे ॥

अन्वयः AI सः विना तनुत्रेण, घनानाम् ध्वनिना विबोधितस्य शैलरन्ध्रात् अपेतस्य हरेः च, निरस्तधूमस्य रात्रिवह्नेः च, (तथा पूर्वोक्तानां) रुचिम् भेजे ।

English Summary AI Without his armor, he (Arjuna) possessed the splendor of a great unsheathed sword, a serpent that has shed its skin, an elephant whose face-covering is removed before a rival, a lion emerging from its cave awakened by the thunder of clouds, and a night fire from which the smoke has cleared.

सारांश AI बादलों के गर्जन से जागकर गुफा से निकले सिंह और धुएं से रहित रात्रि की अग्नि के समान, अर्जुन बिना कवच के भी अत्यंत तेजस्वी और दीप्तिमान प्रतीत हो रहे थे।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) विबोधितस्येति ॥ धनानां ध्वनिना गर्जितेन विवोधितस्य । शैलरन्ध्रात्कंदादपेतस्य निष्क्रान्तस्य हरेः सिंहस्य च । तथा निरस्तधूमस्य गतधूमस्य रात्रिवह्नेश्च रुचिं शोभां भेजे। एतेनास्य तीक्ष्णत्ववैरनिर्यातनत्वरणदुर्मदत्वमनस्वित्वतेजस्वित्वान्युक्तानि ।अत्र रुचिमिवरुचिमितिसादृश्याक्षेपादसंभवद्वस्तुसंबन्धी निदर्शनालंकारोमालया संसृष्टः॥

पदच्छेदः AI

विबोधितस्य	विबोधित (वि√बुध्+णिच्+क्त, ६.१)	of one who has been awakened
ध्वनिना	ध्वनि (३.१)	by the sound
घनानाम्	घन (६.३)	of the clouds
हरेः	हरि (६.१)	of a lion
अपेतस्य	अपेत (अप√इ+क्त, ६.१)	of one who has come out
च	च	and
शैलरन्ध्रात्	शैल–रन्ध्र (५.१)	from a mountain cave
निरस्तधूमस्य	निरस्त–धूम (६.१)	of one whose smoke has been dispelled
च	च	and
रात्रिवह्नेः	रात्रि–वह्नि (६.१)	of a night fire
विना	विना	without
तनुत्रेण	तनुत्र (३.१)	with armor
रुचिम्	रुचि (२.१)	splendor
सः	तद् (१.१)	he (Arjuna)
भेजे	भेजे (√भज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	he attained

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
वि	बो	धि	त	स्य	ध्व	नि	ना	घ	ना	नां
ह	रे	र	पे	त	स्य	च	शै	ल	र	न्ध्रात्
नि	र	स्त	धू	म	स्य	च	रा	त्रि	व	ह्ने
र्वि	ना	त	नु	त्रे	ण	रु	चिं	स	भे	जे
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect