विकोशनिर्धौततनोर्महासेः
फणावतश्च त्वचि विच्युतायाम् ।
प्रतिद्विपाबद्धरुषः समक्षं
नागस्य चाक्षिप्तमुखच्छदस्य ॥

अन्वयः AI (This verse provides comparisons for the next one) विकोशनिर्धौततनोः महाअसेः, त्वचि विच्युतायाम् फणावतः च, प्रतिद्विपाबद्धरुषः समक्षम् आक्षिप्तमुखच्छदस्य नागस्य च (रुचिं स भेजे) ।

English Summary AI (This verse provides three comparisons for Arjuna's splendor in the next verse) ...of a great sword, its body polished by being drawn from its sheath; and of a hooded serpent after its skin has been shed; and of an elephant whose face-covering has been snatched away in the presence of a rival, its anger fixed upon it.

सारांश AI कवच उतर जाने पर अर्जुन म्यान से निकली तलवार, केंचुल त्यागे हुए सर्प और उस हाथी के समान सुशोभित हुए जिसके मुख का आवरण प्रतिद्वंद्वी के सामने हटा दिया गया हो।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) विकोशेति ॥ सोऽर्जुनः । तनुं त्रायत इति तनुत्रं वर्म।आतोऽनुपसर्गे कः (अष्टाध्यायी ३.२.३ ) इति कप्रत्ययः ॥ तेन विना । विकोशः कोशादुद्धृतो निर्धौततनुः शाणोल्लीढमूर्तिः । ततो विशेषणसमासः ॥ तस्य विकोशनिर्धौततनोर्महासेर्महाखड्गस्य तथा त्वचि विच्युतायां सत्यां फणावतश्च मुक्तकञ्चुकस्याहेश्च प्रतिद्विपे प्रतिगज आबद्धरुषो बद्धकोपस्य समक्षं प्रतिगजस्याग्र आक्षिप्तमुखच्छदस्य निरस्तमुखावरणस्य नागस्य गजस्य च ॥

पदच्छेदः AI

विकोशनिर्धौततनोः	विकोश–निर्धौत–तनु (६.१)	of one whose body is polished by being drawn from its sheath
महासेः	महत्–असि (६.१)	of a great sword
फणावतः	फणावत् (६.१)	of a hooded serpent
च	च	and
त्वचि	त्वच् (७.१)	when the skin
विच्युतायाम्	विच्युत (वि√च्यु+क्त, ७.१)	has been shed
प्रतिद्विपाबद्धरुषः	प्रतिद्विप–आबद्ध–रुष् (६.१)	of one whose anger is fixed on a rival elephant
समक्षम्	समक्षम्	in the presence of
नागस्य	नाग (६.१)	of an elephant
च	च	and
आक्षिप्तमुखच्छदस्य	आक्षिप्त–मुखच्छद (६.१)	whose face-covering has been snatched away

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
वि	को	श	नि	र्धौ	त	त	नो	र्म	हा	सेः
फ	णा	व	त	श्च	त्व	चि	वि	च्यु	ता	याम्
प्र	ति	द्वि	पा	ब	द्ध	रु	षः	स	म	क्षं
ना	ग	स्य	चा	क्षि	प्त	मु	ख	च्छ	द	स्य

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect