तस्यातियत्नादतिरिच्यमाने
पराक्रमेऽन्योन्यविशेषणेन ।
हन्ता पुरां भूरि पृषत्कवर्षं
निरास नैदाघ इवाम्बु मेघः ॥
तस्यातियत्नादतिरिच्यमाने
पराक्रमेऽन्योन्यविशेषणेन ।
हन्ता पुरां भूरि पृषत्कवर्षं
निरास नैदाघ इवाम्बु मेघः ॥
पराक्रमेऽन्योन्यविशेषणेन ।
हन्ता पुरां भूरि पृषत्कवर्षं
निरास नैदाघ इवाम्बु मेघः ॥
अन्वयः
AI
अन्योन्यविशेषणेन अतियत्नात् अतिरिच्यमाने तस्य पराक्रमे (सति), पुराम् हन्ता नैदाघः (सूर्यः) मेघस्य अम्बु इव भूरि पृषत्कवर्षम् निरास ।
English Summary
AI
As his (Arjuna's) prowess, though born of great effort, was being surpassed by comparison, the Destroyer of Cities (Shiva) cast off his (Arjuna's) abundant shower of arrows, just as the summer heat dispels the water of a cloud.
सारांश
AI
परस्पर बढ़ते हुए पराक्रम के बीच, शिव ने अर्जुन की भीषण बाण-वर्षा को उसी प्रकार नष्ट कर दिया जैसे ग्रीष्म काल का सूर्य बादलों के जल को सुखा देता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
तस्येति । तस्यार्जुनस्य पराक्रमेऽतियत्नाद्धेतोरन्योन्यस्य विशेषणेनातिशयकरणेनातिरिच्यमान उत्कृष्यमाणे सति पुरां हन्ता त्रिपुरविजयी हरो भूरि प्रभूतं पृषत्कवर्षं बाणवर्षम् ।
पृषत्कबाणविशिखाः इत्यमरः (अमरकोशः २.८.८६ ) । निदाघे भवो नैदाघो मेघोऽम्वुवाहोऽम्बु जलमिव निरास मुमोच। अस्यतेर्लिट् । निदाघग्रहणं वर्षणस्यातितीव्रत्वद्योतनार्थम् ॥
पदच्छेदः
AI
| तस्य | तद् (६.१) | his (Arjuna's) |
| अतियत्नात् | अति–यत्न (५.१) | from great effort |
| अतिरिच्यमाने | अतिरिच्यमान (अति√रिच्+यक्+शानच्, ७.१) | being surpassed |
| पराक्रमे | पराक्रम (७.१) | in the prowess |
| अन्योन्यविशेषणेन | अन्योन्य–विशेषण (३.१) | by mutual comparison |
| हन्ता | हन्तृ (१.१) | the destroyer |
| पुराम् | पुर (६.३) | of cities |
| भूरि | भूरि | abundant |
| पृषत्कवर्षम् | पृषत्क–वर्ष (२.१) | a shower of arrows |
| निरास | निरास (निर्√अस् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | dispelled |
| नैदाघः | नैदाघ (१.१) | summer (heat/sun) |
| इव | इव | like |
| अम्बु | अम्बु (२.१) | water |
| मेघः | मेघ (१.१) | a cloud |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | स्या | ति | य | त्ना | द | ति | रि | च्य | मा | ने |
| प | रा | क्र | मे | ऽन्यो | न्य | वि | शे | ष | णे | न |
| ह | न्ता | पु | रां | भू | रि | पृ | ष | त्क | व | र्षं |
| नि | रा | स | नै | दा | घ | इ | वा | म्बु | मे | घः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.