सव्यापसव्यध्वनितोग्रचापं
पार्थः किराताधिपमाशशङ्के ।
पर्यायसम्पादितकर्णतालं
यन्ता गजं व्यालमिवापराद्धः ॥
सव्यापसव्यध्वनितोग्रचापं
पार्थः किराताधिपमाशशङ्के ।
पर्यायसम्पादितकर्णतालं
यन्ता गजं व्यालमिवापराद्धः ॥
पार्थः किराताधिपमाशशङ्के ।
पर्यायसम्पादितकर्णतालं
यन्ता गजं व्यालमिवापराद्धः ॥
अन्वयः
AI
अपराद्धः यन्ता व्यालम् गजम् इव, पार्थः सव्यापसव्यध्वनितोग्रचापम् पर्यायसम्पादितकर्णतालम् किराताधिपम् आशशङ्के ।
English Summary
AI
Just as a mahout who has provoked a rogue elephant apprehends it, Partha (Arjuna) apprehended the Kirata lord, whose fierce bow resounded as he drew it alternately with his left and right hands, producing a sound that reached the ear in turns.
सारांश
AI
बाएँ और दाएँ दोनों ओर से धनुष की तीव्र टंकार सुनकर अर्जुन को किरातराज पर वैसा ही संदेह हुआ, जैसे कोई महावत अपने मदमत्त और अनियंत्रित हाथी पर करता है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
सव्येति ॥ पार्थः सव्यापसव्याभ्यां वामदक्षिणगतिभ्यां ध्वनितं नादितमुग्रचापं येन तं किराताधिपम् । अपराद्धः प्रमत्तो यन्ता पर्यायेणायौगपद्येन संपादितः कर्णयोस्ताल आस्फालनं येन तं व्यालं दुष्टम् ।
भेद्यलिङ्गःशठे व्यालः इत्यमरः । गजमिवाशशङ्के । तच्चापचातुर्यदर्शनाद्दुर्जयः कोऽप्ययमनर्थकरश्चेति शङ्कित्तवानित्यर्थः ॥
पदच्छेदः
AI
| सव्यापसव्यध्वनितोग्रचापम् | सव्य–अपसव्य–ध्वनित–उग्र–चाप (२.१) | him whose fierce bow resounded when drawn with left and right hands |
| पार्थः | पार्थ (१.१) | Partha (Arjuna) |
| किराताधिपम् | किरात–अधिप (२.१) | the lord of the Kiratas |
| आशशङ्के | आशशङ्के (आ√शङ्क् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | apprehended |
| पर्यायसम्पादितकर्णतालम् | पर्याय–सम्पादित–कर्णताल (२.१) | who produced a sound reaching the ear in turns |
| यन्ता | यन्तृ (१.१) | an elephant-driver |
| गजम् | गज (२.१) | an elephant |
| व्यालम् | व्याल (२.१) | a rogue (elephant) |
| इव | इव | like |
| अपराद्धः | अपराद्ध (अप√राध्+क्त, १.१) | one who has provoked |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | व्या | प | स | व्य | ध्व | नि | तो | ग्र | चा | पं |
| पा | र्थः | कि | रा | ता | धि | प | मा | श | श | ङ्के |
| प | र्या | य | स | म्पा | दि | त | क | र्ण | ता | लं |
| य | न्ता | ग | जं | व्या | ल | मि | वा | प | रा | द्धः |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.