एवं प्रतिद्वन्द्विषु तस्य कीर्तिं
मौलीन्दुलेखाविशदां विधास्यन् ।
इयेष पर्यायजयावसादां
रणक्रियां शम्भुरनुक्रमेण ॥

अन्वयः AI एवम् शम्भुः तस्य प्रतिद्वन्द्विषु मौलीन्दुलेखाविशदाम् कीर्तिम् विधास्यन्, अनुक्रमेण पर्यायजयावसादां रणक्रियाम् इयेष।

English Summary AI Thus, wishing to make Arjuna's fame among his rivals as bright as the crescent moon on his own head, Shambhu desired a combat action that involved alternating victory and defeat, in due course.

सारांश AI अर्जुन के शत्रुओं के बीच उसके यश को अपने मस्तक के चंद्रमा के समान उज्ज्वल बनाने की इच्छा से, शिव ने बारी-बारी से जय और पराजय वाली युद्ध की प्रक्रिया को आगे बढ़ाना चाहा।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) एवमिति ॥ एवमुक्तरीत्या प्रतिद्वन्द्विषु प्रत्यर्थिषु मध्ये तस्यार्जुनस्य मौलीन्दुलेखाविशदां कीर्ति विधास्यन्करिष्यन्ननुक्रमेणाविपर्यासेन पर्यायेण त्रयोऽवसादो भङ्गश्च तौ जयावसदौ यस्यां तां पर्यायजयावसादां रणक्रियामियेषेच्छति स्म । जयानन्तरं भङ्गो भङ्गानन्तरं जय इति पयोयार्थः । तस्य विपर्यासोऽन्यतरनैरन्तर्यं तदभावोऽनुक्रम इत्यपौनरुक्त्यम् ॥

पदच्छेदः AI

एवं	एवम्	Thus
प्रतिद्वन्द्विषु	प्रतिद्वन्द्विन् (७.३)	among rivals
तस्य	तद् (६.१)	his (Arjuna's)
कीर्तिं	कीर्ति (२.१)	fame
मौलीन्दुलेखाविशदां	मौलि–इन्दु–लेखा–विशद (२.१)	as bright as the crescent moon on his own head
विधास्यन्	विधास्यत् (वि√धा+लृट्-शतृ, १.१)	wishing to make
इयेष	इयेष (√इष् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	desired
पर्यायजयावसादां	पर्याय–जय–अवसाद (२.१)	having alternating victory and defeat
रणक्रियां	रण–क्रिया (२.१)	a combat action
शम्भुरनुक्रमेण	शम्भुः (१.१)–अनुक्रमेण (३.१)	Shambhu, in due course

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ए	वं	प्र	ति	द्व	न्द्वि	षु	त	स्य	की	र्तिं
मौ	ली	न्दु	ले	खा	वि	श	दां	वि	धा	स्यन्
इ	ये	ष	प	र्या	य	ज	या	व	सा	दां
र	ण	क्रि	यां	श	म्भु	र	नु	क्र	मे	ण

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect