चयानिवाद्रीनिव तुङ्गशृङ्गा-
न्क्वचित्पुराणीव हिरण्मयानि ।
महावनानीव च किंशुकाना-
मत्तान वह्निः पवनानुवृत्त्या ॥
चयानिवाद्रीनिव तुङ्गशृङ्गा-
न्क्वचित्पुराणीव हिरण्मयानि ।
महावनानीव च किंशुकाना-
मत्तान वह्निः पवनानुवृत्त्या ॥
न्क्वचित्पुराणीव हिरण्मयानि ।
महावनानीव च किंशुकाना-
मत्तान वह्निः पवनानुवृत्त्या ॥
अन्वयः
AI
पवन-अनुवृत्त्या वह्निः अत्ता (सन्) क्वचित् तुङ्ग-शृङ्गान् अद्रीन् इव, क्वचित् हिरण्मयानि पुराणि इव, क्वचित् किंशुकानाम् महा-वनानि इव चयान् (अदहत्)।
English Summary
AI
Aided by the wind, the fire, the great eater, consumed heaps (of clouds), which looked sometimes like high-peaked mountains, sometimes like golden cities, and sometimes like great forests of Kimshuka trees.
सारांश
AI
वायु के वेग का साथ पाकर उस अग्नि ने कहीं ऊंचे पर्वत शिखरों को, कहीं प्राचीन स्वर्ण नगरों को और कहीं पलाश के सघन वनों को ग्रास बना लिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
चयानिति ॥ वह्निः पवनानुवृत्त्या वायुवशेन चयानिव हिरण्मयान्प्राकारानिव ।
चयः समूहे प्राकारे इति विश्वः । तुङ्गशृङ्गानन्द्रीनिव क्वचिद्धिरण्मयानीति दाण्डिनायन— (अष्टाध्यायी ६.४.१७४ ) इत्यादिना निपातनात्साधुः । पुराणि नगराणीव तथा किंशुकानां पलाश-तरूणाम् । पलाशे किंशुकः पर्णः इत्यमरः (अमरकोशः २.४.२९ ) । महावनानीव । पुष्पितानीति शेषः । ततान वितस्तार । तदाकारेण जज्वालेत्यर्थः ॥
पदच्छेदः
AI
| चयान् | चय (२.३) | heaps (of clouds) |
| इव | इव | like |
| अद्रीन् | अद्रि (२.३) | mountains |
| इव | इव | like |
| तुङ्गशृङ्गान् | तुङ्ग–शृङ्ग (२.३) | high-peaked |
| क्वचित् | क्वचित् | sometimes |
| पुराणि | पुर (२.३) | cities |
| इव | इव | like |
| हिरण्मयानि | हिरण्मय (२.३) | golden |
| महावनानि | महत्–वन (२.३) | great forests |
| इव | इव | like |
| च | च | and |
| किंशुकानाम् | किंशुक (६.३) | of Kimshuka trees |
| अत्तान | अत्तृ (√अद्+तृच्, १.१) | the eater (fire) |
| वह्निः | वह्नि (१.१) | the fire |
| पवनानुवृत्त्या | पवन–अनुवृत्ति (३.१) | aided by the wind |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| च | या | नि | वा | द्री | नि | व | तु | ङ्ग | शृ | ङ्गा |
| न्क्व | चि | त्पु | रा | णी | व | हि | र | ण्म | या | नि |
| म | हा | व | ना | नी | व | च | किं | शु | का | ना |
| म | त्ता | न | व | ह्निः | प | व | ना | नु | वृ | त्त्या |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.