भित्त्वेव भाभिः सवितुर्मयूखा-
ञ्जज्वाल विष्वग्विसृतस्फुलिङ्गः ।
विदीर्यमाणाश्मनिनादधीरं
ध्वनिं वितन्वन्नकृशः कृशानुः ॥

अन्वयः AI भाभिः सवितुः मयूखान् भित्त्वा इव, विष्वक्-विसृत-स्फुलिङ्गः, विदीर्यमाण-अश्म-निनाद-धीरम् ध्वनिम् वितन्वन्, अकृशः कृशानुः जज्वाल।

English Summary AI The mighty fire blazed, as if piercing the sun's rays with its own brilliance, scattering sparks in all directions, and producing a deep sound like that of a rock being split apart.

सारांश AI सूर्य की किरणों को अपनी आभा से तिरस्कृत करती हुई वह अग्नि चिनगारियां बिखेरती हुई प्रज्वलित हो उठी और पत्थर के फटने जैसी गम्भीर ध्वनि उत्पन्न करने लगी।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) मित्वेति ॥ भाभिस्तेजोभिः सवितुर्मयूखान्किरणान् । किरणोस्रमयूखांशु-इत्यमरः। भित्त्वेवाभिहत्येव विष्वक्समन्ताद्विसृताःस्फुलिङ्गायस्य सः। स्फुलिङ्गोदयस्य मयूखाभिघातहेतुकत्वमुत्प्रेक्षते। त्रिषु स्फुलिङ्गोऽग्निकणः इत्यमरः (अमरकोशः १.१.६९ ) । अकृशोऽतनुः कृशानुर्वह्निर्विदीर्यमाणस्य विदलतोऽश्मनो निनादमिव धीरमुद्धतं ध्वनिं वितन्वञ्जज्वाल । चयानिवांद्रीनिव तुङ्गशृङ्गान्क्वचित्पुराणीव हिरण्मयानि । महावनानीव च किंशुकानां ततान वह्निः पवनानुवृत्त्या

पदच्छेदः AI

भित्त्वा	भित्त्वा (√भिद्+क्त्वा)	having pierced
इव	इव	as if
भाभिः	भास् (३.३)	with its brilliance
सवितुः	सवितृ (६.१)	of the sun
मयूखान्	मयूख (२.३)	the rays
जज्वाल	जज्वाल (√ज्वल् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	blazed
विष्वग्विसृतस्फुलिङ्गः	विष्वच्–विसृत (वि√सृ+क्त)–स्फुलिङ्ग (१.१)	who scattered sparks in all directions
विदीर्यमाणाश्मनिनादधीरम्	विदीर्यमाण (वि√दॄ+यक्+शानच्)–अश्मन्–निनाद–धीरम्	deeply like the sound of a splitting rock
ध्वनिम्	ध्वनि (२.१)	a sound
वितन्वन्	वितन्वत् (वि√तन्+शतृ, १.१)	producing
अकृशः	अ–कृश (१.१)	mighty
कृशानुः	कृशानु (१.१)	the fire

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
भि	त्त्वे	व	भा	भिः	स	वि	तु	र्म	यू	खा
ञ्ज	ज्वा	ल	वि	ष्व	ग्वि	सृ	त	स्फु	लि	ङ्गः
वि	दी	र्य	मा	णा	श्म	नि	ना	द	धी	रं
ध्व	निं	वि	त	न्व	न्न	कृ	शः	कृ	शा	नुः

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect