दरीमुखैरासवरागताम्रं
विकासि रुक्मच्छदधाम पीत्वा ।
जवानिलाघूर्णितसानुजालो
हिमाचलः क्षीब इवाचकम्पे ॥

अन्वयः AI हिमाचलः दरी-मुखैः आसव-राग-ताम्रम् विकासि रुक्म-छद-धाम पीत्वा, जव-अनिल-आघूर्णित-सानु-जालः (सन्) क्षीबः इव आचकम्पे।
English Summary AI The Himalaya mountain, having drunk with its cave-mouths the expanding splendor of the golden-winged Garudas, which was red like the color of liquor, and having its network of peaks shaken by the swift wind, trembled as if intoxicated.
सारांश AI गरुड़ों के स्वर्णमयी पंखों की चमक को मदिरा की भांति पीकर और उनके पंखों की वायु से कांपते पर्वतों वाला हिमालय किसी मतवाले व्यक्ति की तरह डगमगाने लगा।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) दरीति॥जवानिलेनाघूर्णितानि भ्रमितानि सानुजालानि यस्य स हिमाचलः।आसवस्य रागो रक्तता तद्वत्ताम्राम् । गुणयोरेवोपमानोपमेयभावः । विकासि विकस्वरं रुक्मच्छदाः सुवर्णपक्षास्तार्क्ष्यास्तेषां धाम तेजो दरीभिर्मुखैरिव दरीमुखैः पीत्वा क्षीबो मत्त इवाचकम्प आचचाल । उपमाव्यापितेयमुत्प्रेक्षा ॥
पदच्छेदः AI
दरीमुखैःदरीमुख (३.३) with its cave-mouths
आसवरागताम्रम्आसवरागताम्र (२.१) red like the color of liquor
विकासिविकासिन् (वि√कस्+णिनि, २.१) expanding
रुक्मच्छदधामरुक्मछदधामन् (२.१) the splendor of the golden-winged ones
पीत्वापीत्वा (√पा+क्त्वा) having drunk
जवानिलाघूर्णितसानुजालःजवअनिलआघूर्णित (आ√घूर्ण्+क्त)सानुजाल (१.१) whose network of peaks was shaken by the swift wind
हिमाचलःहिमाचल (१.१) the Himalaya mountain
क्षीबःक्षीब (√क्षीब्+क्त, १.१) intoxicated
इवइव as if
आचकम्पेआचकम्पे (आ√कम्प् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) trembled
छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
री मु खै रा रा ता म्रं
वि का सि रु क्म च्छ धा पी त्वा
वा नि ला घू र्णि सा नु जा लो
हि मा लः क्षी वा म्पे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.