प्रतप्तचामीकरभासुरेण
दिशः प्रकाशेन पिशङ्गयन्त्यः ।
निश्चक्रमुः प्राणहरेक्षणानां
ज्वाला महोल्का इव लोचनेभ्यः ॥
प्रतप्तचामीकरभासुरेण
दिशः प्रकाशेन पिशङ्गयन्त्यः ।
निश्चक्रमुः प्राणहरेक्षणानां
ज्वाला महोल्का इव लोचनेभ्यः ॥
दिशः प्रकाशेन पिशङ्गयन्त्यः ।
निश्चक्रमुः प्राणहरेक्षणानां
ज्वाला महोल्का इव लोचनेभ्यः ॥
अन्वयः
AI
प्राणहर-ईक्षणानाम् लोचनेभ्यः प्रतप्त-चामीकर-भासुरेण प्रकाशेन दिशः पिशङ्गयन्त्यः ज्वालाः महा-उल्काः इव निश्चक्रमुः।
English Summary
AI
From the eyes of the life-taking serpents, flames, which made the quarters tawny with a radiance as brilliant as molten gold, issued forth like great meteors.
सारांश
AI
तपाये हुए सुवर्ण के समान चमकती हुई और प्राणों को हरने वाली अग्नि की ज्वालाएँ उन सर्पों के नेत्रों से महाउल्काओं की तरह निकलने लगीं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
प्रतप्तेति ॥प्राणहराणीक्षणानि येषां तेषां प्राणहरेक्षणानां दृष्टिविषाणां सर्पविशेषाणां लोचनेभ्यो नेत्रेभ्यः। प्रतप्तं यच्चामीकरं सुवर्णं तद्वद्भासुरेण ।
भञ्जभासमिदो घुरच् (अष्टाध्यायी ३.२.१६१ ) इति घुरच्प्रत्ययः । प्रकाशेन तेजसा दिशा: पिशङ्ग्यन्त्यो ज्वाला महोल्का इव निश्चक्रमुर्निर्जग्मुः ॥ आक्षिप्तसंपातमपेतशोभमुद्वह्नि धूमाकुलदिग्विभागम् । वृतं नभो भोगिकुलैरवस्थां परोपरुद्धस्य पुरस्य भेजे
पदच्छेदः
AI
| प्रतप्तचामीकरभासुरेण | प्रतप्त (प्र√तप्+क्त)–चामीकर–भासुर (३.१) | with a brilliance like molten gold |
| दिशः | दिश् (२.३) | the quarters |
| प्रकाशेन | प्रकाश (३.१) | with radiance |
| पिशङ्गयन्त्यः | पिशङ्गयन्ती (√पिशङ्ग+णिच्+शतृ, १.३) | making tawny |
| निश्चक्रमुः | निश्चक्रमुः (निर्√क्रम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | issued forth |
| प्राणहरेक्षणानाम् | प्राण–हर (√हृ)–ईक्षण (६.३) | of those with life-taking eyes |
| ज्वालाः | ज्वाला (१.३) | flames |
| महोल्काः | महत्–उल्का (१.३) | great meteors |
| इव | इव | like |
| लोचनेभ्यः | लोचन (५.३) | from the eyes |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | त | प्त | चा | मी | क | र | भा | सु | रे | ण |
| दि | शः | प्र | का | शे | न | पि | श | ङ्ग | य | न्त्यः |
| नि | श्च | क्र | मुः | प्रा | ण | ह | रे | क्ष | णा | नां |
| ज्वा | ला | म | हो | ल्का | इ | व | लो | च | ने | भ्यः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.