जिह्वाशतान्युल्लसयन्त्यजस्रं
लसत्तडिल्लोलविषानलानि ।
त्रासान्निरस्तां भुजगेन्द्रसेना
नभश्चरैस्तत्पदवीं विवव्रे ॥
जिह्वाशतान्युल्लसयन्त्यजस्रं
लसत्तडिल्लोलविषानलानि ।
त्रासान्निरस्तां भुजगेन्द्रसेना
नभश्चरैस्तत्पदवीं विवव्रे ॥
लसत्तडिल्लोलविषानलानि ।
त्रासान्निरस्तां भुजगेन्द्रसेना
नभश्चरैस्तत्पदवीं विवव्रे ॥
अन्वयः
AI
अजस्रम् लसत्-तडित्-लोल-विष-अनलानि जिह्वाशतानि उल्लसयन्ती भुजगेन्द्रसेना, नभश्चरैः त्रासात् निरस्ताम् तत्-पदवीम् विवव्रे।
English Summary
AI
The army of serpent lords, constantly brandishing hundreds of tongues that resembled the flickering fire of poison like flashing lightning, chose that path which was abandoned out of fear by the sky-dwellers (birds).
सारांश
AI
सैकड़ों जिह्वाएँ लपलपाने लगीं और विषैली अग्नि चमकने लगी; आकाशचारी देवों ने डर के मारे उस सर्पसेना का मार्ग छोड़ दिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
जिह्वेति ॥ लसन्तस्तडिल्लोला विद्युच्चञ्चला विषानला विषाग्नयो येषु तानि जिह्वाशतान्यजस्रमुल्लसयन्ती चलयन्ती भुजगेन्द्रसेना त्रासाद्भयान्नभश्चरैर्निरस्तां त्यक्तां तेषां नभश्चराणां पदवीं मार्गं विवव्रे विशेषेण रुरोध ॥
पदच्छेदः
AI
| जिह्वाशतानि | जिह्वा–शत (२.३) | hundreds of tongues |
| उल्लसयन्ती | उल्लसयन्ती (उद्√लस्+णिच्+शतृ, १.१) | brandishing |
| अजस्रम् | अजस्रम् | constantly |
| लसत्तडिल्लोलविषानलानि | लसत् (√लस्+शतृ)–तडित्–लोल–विष–अनल (२.३) | like the flickering fire of poison resembling flashing lightning |
| त्रासात् | त्रास (५.१) | out of fear |
| निरस्ताम् | निरस्ता (निर्√अस्+क्त, २.१) | abandoned |
| भुजगेन्द्रसेना | भुजग–इन्द्र–सेना (१.१) | the army of serpent lords |
| नभश्चरैः | नभस्–चर (३.३) | by the sky-dwellers (birds) |
| तत्पदवीम् | तद्–पदवी (२.१) | that path |
| विवव्रे | विवव्रे (√वृ कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | chose |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| जि | ह्वा | श | ता | न्यु | ल्ल | स | य | न्त्य | ज | स्रं |
| ल | स | त्त | डि | ल्लो | ल | वि | षा | न | ला | नि |
| त्रा | सा | न्नि | र | स्तां | भु | ज | गे | न्द्र | से | ना |
| न | भ | श्च | रै | स्त | त्प | द | वीं | वि | व | व्रे |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.