द्यौरुन्ननामेव दिशः प्रसेदुः
स्फुटं विसस्रे सवितुर्मयूखैः ।
क्षयं गतायामिव यामवत्यां
पुनः समीयाय दिनं दिनश्रीः ॥
द्यौरुन्ननामेव दिशः प्रसेदुः
स्फुटं विसस्रे सवितुर्मयूखैः ।
क्षयं गतायामिव यामवत्यां
पुनः समीयाय दिनं दिनश्रीः ॥
स्फुटं विसस्रे सवितुर्मयूखैः ।
क्षयं गतायामिव यामवत्यां
पुनः समीयाय दिनं दिनश्रीः ॥
अन्वयः
AI
द्यौः उन्ननाम इव। दिशः प्रसेदुः। सवितुः मयूखैः स्फुटं विसस्रे। यामवत्यां क्षयं गतायाम् इव, दिनश्रीः पुनः दिनं समीयाय।
English Summary
AI
The sky seemed to rise up. The directions became clear. The sun's rays spread out distinctly. As if the night had come to an end, the splendor of day returned to the day.
सारांश
AI
आकाश ऊँचा उठ गया, दिशाएँ प्रसन्न हो गईं और सूर्य की किरणें फैल गईं; मानो रात्रि बीतने पर पुनः दिन की शोभा लौट आई हो।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
द्यौरिति ॥ तदा यामवत्यां रात्रौ क्षयं गतायां विभातायामिव द्यौरन्तरिक्षमुन्ननामे वोर्ध्वमुत्पपातेवेत्युत्प्रेक्षा। दिशः प्रसेदुः। सवितुर्मयूखैः स्फुटं स्पष्टं विसस्त्रे विस्तृतम्। भावे लिट् । दिनश्रीर्घस्रकान्तिः पुनर्दिनं समीयाय संजगाम । अत्र वैयधिकरण्येन गुणक्रिययोः समुञ्चयेन समुच्चयोऽलंकारः। तस्य च समुन्नमनोत्प्रेक्षयैवशब्दवाच्ययानुप्रवेशलक्षणः संकरः। दिक्प्रसादो गुणः । शेषाः क्रियाः ॥
पदच्छेदः
AI
| द्यौः | द्यो (१.१) | The sky |
| उन्ननाम | उन्ननाम (उत्√नम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rose up |
| इव | इव | as if |
| दिशः | दिश् (१.३) | the directions |
| प्रसेदुः | प्रसेदुः (प्र√सद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | became clear |
| स्फुटम् | स्फुट (२.१) | distinctly |
| विसस्रे | विसस्रे (वि√सृ कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | spread |
| सवितुः | सवितृ (६.१) | of the sun |
| मयूखैः | मयूख (३.३) | the rays |
| क्षयम् | क्षय (२.१) | to an end |
| गतायाम् | गत (√गम्+क्त, ७.१) | having come |
| इव | इव | as if |
| यामवत्याम् | यामवती (७.१) | the night |
| पुनः | पुनर् | again |
| समीयाय | समीयाय (सम्√इ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | returned to |
| दिनम् | दिन (२.१) | the day |
| दिनश्रीः | दिनश्री (१.१) | the splendor of day |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| द्यौ | रु | न्न | ना | मे | व | दि | शः | प्र | से | दुः |
| स्फु | टं | वि | स | स्रे | स | वि | तु | र्म | यू | खैः |
| क्ष | यं | ग | ता | या | मि | व | या | म | व | त्यां |
| पु | नः | स | मी | या | य | दि | नं | दि | न | श्रीः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.