तिरोहितेन्दोरथ शम्भुमूर्ध्नः
प्रणम्यमानं तपसां निवासैः ।
सुमेरुशृङ्गादिव बिम्बमार्कं
पिशङ्गमुच्चैरुदियाय तेजः ॥

अन्वयः AI अथ तिरोहितेन्दोः शम्भुमूर्ध्नः, तपसां निवासैः प्रणम्यमानं, पिशङ्गं तेजः, सुमेरुशृङ्गात् आर्कं बिम्बम् इव, उच्चैः उदियाय।
English Summary AI Then, from the head of Shiva, whose crescent moon was hidden, a tawny radiance, worshipped by the sages (abodes of penance), rose high, like the orb of the sun rising from the peak of Mount Sumeru.
सारांश AI फिर शिव के मस्तक से, जहाँ चंद्रमा छिप गया था, सुमेरु पर्वत से उगते सूर्य के समान एक लाल दीप्ति प्रकट हुई जो तप का निवास थी।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तिरोहितेति ॥ अथ तिरोहितेन्दोः किरातमायया छन्नचन्द्राच्छंभुमूर्घ्न: सकाशात्। सुमेरुशृङ्गादर्कसंबन्धि बिम्वमिव । तपसां निवासैस्तापसैः प्रणम्यमानमभिवन्द्यमानं पिशङ्गं तेज उच्चैरूर्ध्वमुदियाय प्रकटीबभूव । तच्च न चान्द्रमिति भावः ॥
पदच्छेदः AI
तिरोहितेन्दोःतिरोहितइन्दु (६.१) whose moon was hidden
अथअथ Then
शम्भुमूर्ध्नःशम्भुमूर्धन् (५.१) from Shiva's head
प्रणम्यमानम्प्रणम्यमान (प्र√नम्+शानच्, १.१) being worshipped
तपसाम्तपस् (६.३) of penances
निवासैःनिवास (३.३) by the abodes (sages)
सुमेरुशृङ्गात्सुमेरुशृङ्ग (५.१) from Sumeru's peak
इवइव like
बिम्बम्बिम्ब (१.१) the orb
आर्कम्आर्क (१.१) of the sun
पिशङ्गम्पिशङ्ग (१.१) a tawny
उच्चैःउच्चैस् high
उदियायउदियाय (उत्√इ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) rose
तेजःतेजस् (१.१) radiance
छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
ति रो हि ते न्दो म्भु मू र्ध्नः
प्र म्य मा नं सां नि वा सैः
सु मे रु शृ ङ्गा दि बि म्ब मा र्कं
पि ङ्ग मु च्चै रु दि या ते जः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.