अप्राकृतस्याहवदुर्मदस्य
निवार्यमस्यास्त्रबलेन वीर्यम् ।
अल्पीयसोऽप्यामयतुल्यवृत्ते-
र्महापकाराय रिपोर्विवृद्धिः ॥
अप्राकृतस्याहवदुर्मदस्य
निवार्यमस्यास्त्रबलेन वीर्यम् ।
अल्पीयसोऽप्यामयतुल्यवृत्ते-
र्महापकाराय रिपोर्विवृद्धिः ॥
निवार्यमस्यास्त्रबलेन वीर्यम् ।
अल्पीयसोऽप्यामयतुल्यवृत्ते-
र्महापकाराय रिपोर्विवृद्धिः ॥
अन्वयः
AI
अप्राकृतस्य आहवदुर्मदस्य अस्य वीर्यम् अस्त्रबलेन निवार्यम्। यतः अल्पीयसः अपि आमयतुल्यवृत्तेः रिपोः विवृद्धिः महाअपकाराय भवति।
English Summary
AI
The prowess of this extraordinary and battle-fierce person must be checked by the power of divine weapons. For the growth of an enemy, even a small one whose nature is like a disease, leads to great harm.
सारांश
AI
असाधारण और युद्ध-उन्मत्त शत्रु की शक्ति को अस्त्रबल से रोकना चाहिए, क्योंकि रोग के समान छोटे शत्रु की वृद्धि भी भारी अनर्थकारी होती है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
अप्राकृतस्येति॥अप्राकृतस्योक्तरीत्यासाधारणस्याहवदुर्मदस्य रणमत्तस्यास्य किरातस्य वीर्यं तेजोऽस्त्रबलेन दिव्यास्त्रमहिम्ना निवार्यं निवारणीयम्। अन्यथानिवार्यत्वमस्येति भावः । तथा हि । अल्पीयसोऽप्यत्यल्पस्याप्यामयतुल्यवृत्ते रोगसमानक्रियस्य ।
रोगव्याधिगदामयाः इत्यमरः (अमरकोशः २.६.५१ ) ।रिपोर्विवृद्धिर्महापकाराय । किं त्वयं महानुभाव इति भावः ॥ स संप्रधार्यैव महार्यसारः सारं विनेष्यन्सगणस्य शत्रोः। प्रस्वापनास्त्रं द्रुतमाजहार ध्वान्तं घनानद्ध इवार्धरात्रः
पदच्छेदः
AI
| अप्राकृतस्य | अप्राकृत (६.१) | of this extraordinary |
| आहवदुर्मदस्य | आहव–दुर्मद (६.१) | fierce in battle |
| निवार्यम् | निवार्य (नि√वृ+ण्यत्, १.१) | must be checked |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| अस्त्रबलेन | अस्त्रबल (३.१) | by the power of divine weapons |
| वीर्यम् | वीर्य (१.१) | prowess |
| अल्पीयसः | अल्पीयस् (६.१) | of a very small |
| अपि | अपि | even |
| आमयतुल्यवृत्तेः | आमय–तुल्यवृत्ति (६.१) | whose nature is like a disease |
| महापकाराय | महापकार (४.१) | for great harm |
| रिपोः | रिपु (६.१) | of an enemy |
| विवृद्धिः | विवृद्धि (१.१) | the growth |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | प्रा | कृ | त | स्या | ह | व | दु | र्म | द | स्य |
| नि | वा | र्य | म | स्या | स्त्र | ब | ले | न | वी | र्यम् |
| अ | ल्पी | य | सो | ऽप्या | म | य | तु | ल्य | वृ | त्ते |
| र्म | हा | प | का | रा | य | रि | पो | र्वि | वृ | द्धिः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.