माया स्विदेषा मतिविभ्रमो वा
ध्वस्तं नु मे वीर्यमुताहमन्यः ।
गाण्डीवमुक्ता हि यथा पुरा मे
पराक्रमन्ते न शराः किराते ॥
माया स्विदेषा मतिविभ्रमो वा
ध्वस्तं नु मे वीर्यमुताहमन्यः ।
गाण्डीवमुक्ता हि यथा पुरा मे
पराक्रमन्ते न शराः किराते ॥
ध्वस्तं नु मे वीर्यमुताहमन्यः ।
गाण्डीवमुक्ता हि यथा पुरा मे
पराक्रमन्ते न शराः किराते ॥
अन्वयः
AI
एषा माया स्वित्? वा मतिविभ्रमः? नु मे वीर्यं ध्वस्तम्? उत अहम् अन्यः? हि पुरा यथा, (तथा) मे गाण्डीवमुक्ताः शराः किराते न पराक्रमन्ते।
English Summary
AI
Is this an illusion, or a confusion of my mind? Has my valor been destroyed? Or am I a different person? For my arrows, released from the Gandiva bow, are not effective against this Kirata as they were before.
सारांश
AI
क्या यह कोई माया है, बुद्धि का भ्रम है या मेरा पुरुषार्थ नष्ट हो गया है? गांडीव से छूटे हुए मेरे बाण इस किरात पर उस प्रकार प्रभाव नहीं डाल रहे जैसे पहले डालते थे।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
मायेति ॥ एषा शक्तिह्रासरूपा माया स्विद्देवताक्षोभणं नाम । मतिविभ्रमो बुद्धिविपर्ययो वा । अथवा मे वीर्यं ध्वस्तं नष्टं नु । उताहमन्योऽर्जुनो न वा । कुतः। हि यस्माद्गाण्डीवमुक्ता मे शराः पुरा यथापूर्वम् । परिपन्थिष्विवेत्यर्थः । किराते न पराक्रमन्तेऽप्रतिबन्धेन न प्रवर्तन्ते ।
उपपराभ्याम् (अष्टाध्यायी १.३.३९ ) इति वृत्तावात्मनेपदम् । वृत्तिरप्रतिबन्धः॥
पदच्छेदः
AI
| माया | माया (१.१) | an illusion |
| स्वित् | स्वित् | Is it |
| एषा | एतद् (१.१) | this |
| मतिविभ्रमः | मतिविभ्रम (१.१) | a confusion of the mind |
| वा | वा | or |
| ध्वस्तम् | ध्वस्त (√ध्वंस्+क्त, १.१) | destroyed |
| नु | नु | Has |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| वीर्यम् | वीर्य (१.१) | valor |
| उत | उत | or |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| अन्यः | अन्य (१.१) | another person |
| गाण्डीवमुक्ताः | गाण्डीव–मुक्त (√मुच्+क्त, १.३) | released from Gandiva |
| हि | हि | For |
| यथा | यथा | as |
| पुरा | पुरा | before |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| पराक्रमन्ते | पराक्रमन्ते (परा√क्रम् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | are effective |
| न | न | not |
| शराः | शर (१.३) | arrows |
| किराते | किरात (७.१) | on the Kirata |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| मा | या | स्वि | दे | षा | म | ति | वि | भ्र | मो | वा |
| ध्व | स्तं | नु | मे | वी | र्य | मु | ता | ह | म | न्यः |
| गा | ण्डी | व | मु | क्ता | हि | य | था | पु | रा | मे |
| प | रा | क्र | म | न्ते | न | श | राः | कि | रा | ते |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.