इयं च दुर्वारमहारथाना-
माक्षिप्य वीर्यं महतां बलानाम् ।
शक्तिर्ममावस्यति हीनयुद्धे
सौरीव ताराधिपधाम्नि दीप्तिः ॥
इयं च दुर्वारमहारथाना-
माक्षिप्य वीर्यं महतां बलानाम् ।
शक्तिर्ममावस्यति हीनयुद्धे
सौरीव ताराधिपधाम्नि दीप्तिः ॥
माक्षिप्य वीर्यं महतां बलानाम् ।
शक्तिर्ममावस्यति हीनयुद्धे
सौरीव ताराधिपधाम्नि दीप्तिः ॥
अन्वयः
AI
च इयम् मम शक्तिः, दुर्वारमहारथानां महतां बलानां वीर्यम् आक्षिप्य, हीनयुद्धे, ताराधिपधाम्नि सौरी दीप्तिः इव, अवस्यति।
English Summary
AI
(Arjuna speaks) And this power of mine, which has overcome the valor of great armies of irresistible warriors, now fades away in this fight with an inferior foe, just as the sun's brilliance fades in the light of the moon.
सारांश
AI
अर्जुन विचार करते हैं कि महारथियों के पराक्रम को कुचलने वाली मेरी यह शक्ति इस किरात के विरुद्ध उसी प्रकार निष्प्रभ हो रही है जैसे चंद्रमा के प्रकाश में सूर्य की दीप्ति फीकी पड़ जाती है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
इयमिति ॥ इयं मम शक्तिश्च दुर्वारा: पराक्रमिणो महारथा येषु तेषां महतां बालानां वीर्यमाक्षिप्य निरस्य ताराधिपधाम्नि चन्द्रतेजसि । सूर्यस्येयं सौरी । 'सूर्यति ष्यागस्त्यमत्स्यानां य उपधायाः' इति स्त्रियां ङीप् । यकारस्य लोपः । दीप्तिरिव हीनयुद्धे किरातरणेऽवस्यत्यवसीदति । एतच्च विरुद्धमत्यद्भुतं चेति भावः । षोऽन्तकर्मणि' इति धातोर्लट् ॥
पदच्छेदः
AI
| इयम् | इदम् (१.१) | This |
| च | च | and |
| दुर्वार | दुर्वार | of irresistible |
| महारथानाम् | महारथ (६.३) | great warriors |
| आक्षिप्य | आक्षिप्य (आ√क्षिप्+ल्यप्) | having overcome |
| वीर्यम् | वीर्य (२.१) | the valor |
| महताम् | महत् (६.३) | of great |
| बलानाम् | बल (६.३) | armies |
| शक्तिः | शक्ति (१.१) | power |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| अवस्यति | अवस्यति (अव√सो कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | fades away |
| हीनयुद्धे | हीनयुद्ध (७.१) | in this inferior fight |
| सौरी | सौरी (१.१) | the sun's |
| इव | इव | like |
| ताराधिप | ताराधिप | of the moon |
| धाम्नि | धामन् (७.१) | in the light |
| दीप्तिः | दीप्ति (१.१) | brilliance |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | यं | च | दु | र्वा | र | म | हा | र | था | ना |
| मा | क्षि | प्य | वी | र्यं | म | ह | तां | ब | ला | नाम् |
| श | क्ति | र्म | मा | व | स्य | ति | ही | न | यु | द्धे |
| सौ | री | व | ता | रा | धि | प | धा | म्नि | दी | प्तिः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.