विधूनयन्ती गहनानि भूरुहां
तिरोहितोपान्तनभोदिगन्तरा ।
महीयसी वृष्टिरिवानिलेरिता
रवं वितेने गणमार्गणावलिः ॥
विधूनयन्ती गहनानि भूरुहां
तिरोहितोपान्तनभोदिगन्तरा ।
महीयसी वृष्टिरिवानिलेरिता
रवं वितेने गणमार्गणावलिः ॥
तिरोहितोपान्तनभोदिगन्तरा ।
महीयसी वृष्टिरिवानिलेरिता
रवं वितेने गणमार्गणावलिः ॥
अन्वयः
AI
भूरुहां गहनानि विधूनयन्ती तिरोहितोपान्तनभोदिगन्तरा अनिल-ईरिता महीयसी वृष्टिः इव गणमार्गणावलिः रवं वितेने।
English Summary
AI
The volley of arrows from the Ganas created a great sound, shaking the dense forests. It obscured the nearby sky and the space between directions, much like a massive, wind-driven rainstorm.
सारांश
AI
गणों द्वारा छोड़ी गई बाणों की वह विशाल पंक्ति आकाश और दिशाओं को ओझल करती हुई तथा वृक्षों को झकझोरती हुई वायु से प्रेरित वर्षा के समान फैल गई।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
विधूनयन्तीति ॥ भूरुहां गहनानि वनानि ।
अटव्यरण्यं विपिनं गहनं काननं वनम् इत्यमरः (अमरकोशः २.४.१ ) । विधूनयन्ती कम्पयन्ती तिरोहितानि च्छादितान्युपान्तानि प्रान्तानि नभोऽन्तरीक्षं दिगन्तराणि च यया सा गणमार्गणावलिः प्रमथशरसंहतिरनिलेन वायुनेरिता प्रेरिता महीयसी दृष्टिरिव रवं वितेने विस्तारयामास ॥ त्रयीमृतूनामनिलाशिनः सतः प्रयाति पोषं वपुषि प्रहृष्यतः । रणाय जिष्णोर्विदुषेव सत्वरं घनत्वमीये शिथिलेन वर्मणा
पदच्छेदः
AI
| विधूनयन्ती | विधूनयन्ती (वि√धू+णिच्+शतृ, १.१) | shaking |
| गहनानि | गहन (२.३) | the dense parts |
| भूरुहाम् | भूरुह (६.३) | of the trees |
| तिरोहितोपान्तनभोदिगन्तरा | तिरोहित (तिरो√धा+क्त)–उपान्त–नभस्–दिश्–अन्तर (१.१) | which obscured the nearby sky and the space between directions |
| महीयसी | महीयसी (१.१) | massive |
| वृष्टिः | वृष्टि (१.१) | a rainstorm |
| इव | इव | like |
| अनिल-ईरिता | अनिल–ईरित (√ईर्+क्त, १.१) | wind-driven |
| रवम् | रव (२.१) | a sound |
| वितेने | वितेने (वि√तन् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | created |
| गणमार्गणावलिः | गण–मार्गण–आवलि (१.१) | The volley of arrows from the Ganas |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | धू | न | य | न्ती | ग | ह | ना | नि | भू | रु | हां |
| ति | रो | हि | तो | पा | न्त | न | भो | दि | ग | न्त | रा |
| म | ही | य | सी | वृ | ष्टि | रि | वा | नि | ले | रि | ता |
| र | वं | वि | ते | ने | ग | ण | मा | र्ग | णा | व | लिः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.