यथास्वमाशंसितविक्रमाः पुरा
मुनिप्रभावक्षततेजसः परे ।
ययुः क्षणादप्रतिपत्तिमूढतां
महानुभावः प्रतिहन्ति पौरुषम् ॥

अन्वयः AI पुरा यथास्वम् आशंसितविक्रमाः परे मुनिप्रभावक्षततेजसः (सन्तः) क्षणात् अप्रतिपत्तिमूढतां ययुः। महानुभावः पौरुषं प्रतिहन्ति।

English Summary AI The enemies (Kiratas), who had previously boasted of their individual prowess, found their spirits broken by the sage's (Arjuna's) aura. In a moment, they fell into a state of bewildered inaction. Indeed, great majesty crushes mere valor.

सारांश AI पहले अपनी वीरता का बखान करने वाले वे गण मुनि अर्जुन के प्रभाव से तेजहीन होकर क्षण भर में किंकर्तव्यविमूढ़ हो गए; वास्तव में महानुभावों का तेज दूसरों के पुरुषार्थ को दबा देता है।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) यथास्वमिति ॥ पुरा पूर्वं स्वं स्वमनतिक्रम्य यथास्वमहमेवैनं जेष्यामीत्याशंसिताः काङ्क्षिताः कथिता वा विक्रमा यैस्ते परे शत्रवो मुनिप्रभावात्क्षततेजसो हतप्रभावाः सन्तः क्षणात्प्रतिपत्तिमूढतामज्ञानमोहान्धतां ययुः । तथा हि । महानुभावोऽतिप्रतापः पौरुषं पुरुषस्य चेष्टितं प्रतिहन्ति नाशयति ॥

पदच्छेदः AI

यथास्वम्	यथास्वम्	according to their own (prowess)
आशंसितविक्रमाः	आशंसित (आ√शंस्+क्त)–विक्रम (१.३)	who had boasted of their prowess
पुरा	पुरा	previously
मुनिप्रभावक्षततेजसः	मुनि–प्रभाव–क्षत (√क्षन्+क्त)–तेजस् (१.३)	whose spirits were broken by the sage's aura
परे	पर (१.३)	the enemies
ययुः	ययुः (√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	went
क्षणात्	क्षण (५.१)	in a moment
अप्रतिपत्तिमूढताम्	अप्रतिपत्ति–मूढता (२.१)	to a state of bewildered inaction
महानुभावः	महानुभाव (१.१)	Great majesty
प्रतिहन्ति	प्रतिहन्ति (प्रति√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	crushes
पौरुषम्	पौरुष (२.१)	valor

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
य	था	स्व	मा	शं	सि	त	वि	क्र	माः	पु	रा
मु	नि	प्र	भा	व	क्ष	त	ते	ज	सः	प	रे
य	युः	क्ष	णा	द	प्र	ति	प	त्ति	मू	ढ	तां
म	हा	नु	भा	वः	प्र	ति	ह	न्ति	पौ	रु	षम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect