रणाय जैत्रः प्रदिशन्निव त्वरां
तरङ्गितालम्बितकेतुसंततिः ।
पुरो बलानां सघनाम्बुशीकरः
शनैः प्रतस्थे सुरभिः समीरणः ॥
रणाय जैत्रः प्रदिशन्निव त्वरां
तरङ्गितालम्बितकेतुसंततिः ।
पुरो बलानां सघनाम्बुशीकरः
शनैः प्रतस्थे सुरभिः समीरणः ॥
तरङ्गितालम्बितकेतुसंततिः ।
पुरो बलानां सघनाम्बुशीकरः
शनैः प्रतस्थे सुरभिः समीरणः ॥
अन्वयः
AI
जैत्रः सुरभिः स-घन-अम्बु-शीकरः समीरणः रणाय त्वराम् प्रदिशन् इव, तरङ्गित-आलम्बित-केतु-संततिः (सन्) बलानाम् पुरः शनैः प्रतस्थे ।
English Summary
AI
A victorious, fragrant wind, carrying dense water droplets and causing the rows of banners to wave, moved slowly before the armies, as if urging them on to battle.
सारांश
AI
फहराती ध्वजाओं वाली उस सेना के आगे शीतल और सुगंधित वायु धीरे-धीरे बहने लगी, मानो वह विजय के लिए उन्हें शीघ्रता का संदेश दे रही हो।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
रणायेति ॥ जेतैव जैत्रो जयनशीलः । अनुकूल इत्यर्थः । जयतेस्तृन्नन्तात्मज्ञादिस्वात्स्वार्थेऽण्प्रत्ययः। तरङ्गितं संजाततरङ्गं यथा तथालम्बिता अवस्थिताः केतुसंततयो येन सः। सह धनैः सान्द्रैरम्बुशीकरैः सघनाम्बुशीकरः सुरभिः सुगन्धः समीरणो वायू रणाय त्वरां प्रदिशन्निव स्वरयन्निव बलानां सैन्यानां पुरोऽग्रे शनैः प्रतस्थे प्रस्थितः । ववावित्यर्थः ॥
पदच्छेदः
AI
| रणाय | रण (४.१) | for battle |
| जैत्रः | जैत्र (१.१) | victorious |
| प्रदिशन् | प्रदिशत् (प्र√दिश्+शतृ, १.१) | urging on |
| इव | इव | as if |
| त्वराम् | त्वरा (२.१) | haste |
| तरङ्गितालम्बितकेतुसंततिः | तरङ्गित–आलम्बित–केतु–संतति (१.१) | causing the rows of banners to wave |
| पुरः | पुरस् | before |
| बलानाम् | बल (६.३) | the armies |
| सघनाम्बुशीकरः | सघन–अम्बु–शीकर (१.१) | carrying dense water droplets |
| शनैः | शनैस् | slowly |
| प्रतस्थे | प्रतस्थे (प्र√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | moved |
| सुरभिः | सुरभि (१.१) | fragrant |
| समीरणः | समीरण (१.१) | wind |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| र | णा | य | जै | त्रः | प्र | दि | श | न्नि | व | त्व | रां |
| त | र | ङ्गि | ता | ल | म्बि | त | के | तु | सं | त | तिः |
| पु | रो | ब | ला | नां | स | घ | ना | म्बु | शी | क | रः |
| श | नैः | प्र | त | स्थे | सु | र | भिः | स | मी | र | णः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.