यदात्थ कामं भवता स याच्यता-
मिति क्षमं नैतदनल्पचेतसाम् ।
कथं प्रसह्याहरणैषिणां प्रियः
परावनत्या मलिनीकृताः श्रियः ॥

अन्वयः AI यत् आत्थ 'कामम् सः भवता याच्यताम्' इति, एतत् अनल्प-चेतसाम् न क्षमम् । प्रसह्य-आहरण-एषिणाम् पर-अवनत्या मलिनीकृताः श्रियः कथम् प्रियाः (स्युः)?

English Summary AI "As for what you said, 'Let it be requested by you if you wish,' this is not fitting for the high-minded. How can fortunes, sullied by bowing to another, be dear to those who are accustomed to taking things by force?"

सारांश AI जो तुम कहते हो कि अपनी इच्छा माँग लो, वह स्वाभिमानी पुरुषों के योग्य नहीं है। बलपूर्वक विजय चाहने वालों को दूसरों के सामने झुककर मिली हुई लक्ष्मी प्रिय नहीं होती।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) यदिति ॥ स नृपः कामं भवता याच्यतामिति यदात्थ । मामिति शेषः। एतदनल्पचेतसां मनस्विनां न क्षमं न युक्तम् । कुत्तः। प्रसह्य बलादाहरणैषिणामाहर्तुमिच्छूनाम्। क्षत्रियस्य विजितम् इति स्मरणादिति भावः। परावनत्या याच्ञादैन्येन मलिनीकृताः श्रियः कथं प्रियाः। न कथंचिदित्यर्थः ॥ अथ परेङ्गितमुद्धाट्य भयं दर्शयति

पदच्छेदः AI

यत्	यद् (१.१)	as for what
आत्थ	आत्थ (√ब्रू कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you said
कामम्	कामम्	if you wish
भवता	भवत् (३.१)	by you
सः	तद् (१.१)	it
याच्यताम्	याच्यताम् (√याच् भावकर्मणोः लोट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	let it be requested
इति	इति	thus
क्षमम्	क्षम (१.१)	fitting
न	न	not
एतत्	एतद् (१.१)	this
अनल्पचेतसाम्	अनल्प–चेतस् (६.३)	for the high-minded
कथम्	कथम्	how
प्रसह्याहरणैषिणाम्	प्रसह्य–आहरण–एषिन् (६.३)	for those accustomed to taking by force
प्रियः	प्रिय (१.३)	dear
परावनत्या	पर–अवनति (३.१)	by bowing to another
मलिनीकृताः	मलिनीकृत (१.३)	sullied
श्रियः	श्री (१.३)	can fortunes be

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
य	दा	त्थ	का	मं	भ	व	ता	स	या	च्य	ता
मि	ति	क्ष	मं	नै	त	द	न	ल्प	चे	त	साम्
क	थं	प्र	स	ह्या	ह	र	णै	षि	णां	प्रि	यः
प	रा	व	न	त्या	म	लि	नी	कृ	ताः	श्रि	यः
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect