Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

अनायुधे सत्त्वजिघांसिते मुनौ
कृपेति वृत्तिर्महतामकृत्रिमा ।
शरासनं बिभ्रति सज्यसायकं
कृतानुकम्पः स कथं प्रतीयते ॥

अन्वयः AI सत्त्व-जिघांसिते अनायुधे मुनौ कृपा इति महताम् अकृत्रिमा वृत्तिः (भवति) । सज्य-सायकम् शरासनम् बिभ्रति (त्वयि) सः कथम् कृत-अनुकम्पः प्रतीयते?
English Summary AI "Compassion is a natural disposition of the great towards an unarmed sage who is being attacked by a beast. But how can he (the boar) be considered an object of compassion when you are bearing a strung bow with an arrow ready?"
सारांश AI शस्त्रहीन मुनि पर प्रहार करने वाले के प्रति दया महान पुरुषों का सहज स्वभाव है, किंतु जो धनुष-बाण धारण किए हुए युद्ध के लिए तैयार हो, उस पर दया करना संभव नहीं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) अनायुध इति ॥ अनायुधे निरायुधे सत्त्वेन केनचित्प्राणिना जिघांसिते हन्तुमिष्टे। हन्तेः सन्न्तात्कर्मणि क्तः मुनौ विषये कृपेति वृत्तिर्व्यवहारो महतां महात्मनामकृत्रिमाकपटा । सह ज्यया सज्य: सायको यस्मिंस्तच्छरासनं धनुर्विभ्रति दधति भयि स नृपः कथं कृतानुकम्पो मया प्रतीयते ज्ञायते । इणः कर्मणि लट् । अक्षमे कृपा विहिता । न तु क्षम इत्यर्थः ॥ अथ कृपामभ्युपगम्याह
पदच्छेदः AI
अनायुधेअनायुध (७.१) towards an unarmed
सत्त्वजिघांसितेसत्त्व–जिघांसित (७.१) being attacked by a beast
मुनौमुनि (७.१) sage
कृपाकृपा (१.१) compassion
इतिइति this
वृत्तिःवृत्ति (१.१) disposition
महताम्महत् (६.३) of the great
अकृत्रिमाअकृत्रिम (१.१) is natural
शरासनम्शरआसन (२.१) a bow
बिभ्रतिबिभ्रत् (√भृ+शतृ, ७.१) on you, bearing
सज्यसायकम्सज्य–सायकम् (२.१) a strung arrow
कृतानुकम्पःकृत–अनुकम्प (१.१) an object of compassion
सःतद् (१.१) he (the boar)
कथम्कथम् how
प्रतीयतेप्रतीयते (प्रति√इ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is perceived
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
ना यु धे त्त्व जि घां सि ते मु नौ
कृ पे ति वृ त्ति र्म ता कृ त्रि मा
रा नं बि भ्र ति ज्य सा कं
कृ ता नु म्पः थं प्र ती ते
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.