Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

दनुजः स्विदयं क्षपाचरो वा
वनजे नेति बलं बदस्ति सत्त्वे ।
अभिभूय तथा हि मेघनीलः
सकलं कम्पयतीव शैलराजम् ॥

अन्वयः AI अयम् दनुजः स्वित् वा क्षपाचरः? वनजे सत्त्वे (एतादृशं) बलम् न (भवति) इति (मे मनः) वदति। हि तथा मेघनीलः (सन्) सकलम् शैलराजम् अभिभूय कम्पयति इव।
English Summary AI 'Is this a demon, or perhaps a night-wanderer? My mind tells me that such strength is not found in a forest creature. For, dark as a cloud, it seems to overpower and shake the entire king of mountains.'
सारांश AI क्या यह कोई दानव या राक्षस है? इसके मेघ के समान नीले और बलशाली शरीर ने पर्वतराज को कँपा दिया है।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) दनुज इति ॥ अयं दनुजः स्विद्दानवो वा क्षपाचरो राक्षसो वा । न तु मृग एवेत्यर्थः। कुतः। वनजे सत्त्वे वन्यप्राणिनीतीदृशं बलं नास्ति। वतेत्याश्चर्ये। वलमेव समर्थयते। तथा हि । मेघनीलोऽयं वराहः सकलं शैलराजमभिभूयाक्रम्य कम्पयतीव।पदविष्टम्भभरात्तथा प्रतीयत इत्यर्थः । अत्र कम्पयतीवेत्युत्प्रेक्षागर्भोऽयं शैलकम्पनरूपकार्येण तत्कारणबलातिरेकसमर्थनात्कार्येण कारणसमर्थनरूपोऽर्थान्तरन्यासः॥ किं च। योऽयं शैले मृगयाकलकल इव श्रूयते सोऽप्येतन्मायापरिकल्पित एवेत्याहअयमेव मृगव्यसत्रकामः प्रहरिष्यन्मयि मायया शमस्थे। पृथुभिर्ध्वजिनीरवैरकार्षीच्चकितोद्भान्तमृगाणि काननानि
पदच्छेदः AI
दनुजःदनुज (१.१) A demon
स्वित्स्वित् perhaps
अयम्इदम् (१.१) this
क्षपाचरःक्षपाचर (१.१) a night-wanderer (Rakshasa)
वावा or
वनजेवनज (७.१) in a forest-born
not
इतिइति thus
बलम्बल (१.१) strength
वदतिवदति (√वद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) it says
सत्त्वेसत्त्व (७.१) in a creature
अभिभूयअभिभूय (अभि√भू+ल्यप्) having overpowered
तथातथा so
हिहि for
मेघनीलःमेघनील (१.१) dark as a cloud
सकलम्सकल (२.१) the entire
कम्पयतिकम्पयति (√कम्प् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) causes to tremble
इवइव as if
शैलराजम्शैलराज (२.१) the king of mountains
छन्दः औपच्छन्दसिक
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
नु जः स्वि यं क्ष पा रो वा
जे ने ति लं स्ति त्त्वे
भि भू था हि मे नी लः
लं म्प ती शै रा जम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.