तत्तितिक्षितमिदं मया मुने-
रित्यवोचत वचश्चमूपतिः ।
बाणमत्रभवते निजं दिश-
न्नाप्नुहि त्वमपि सर्वसम्पदः ॥
तत्तितिक्षितमिदं मया मुने-
रित्यवोचत वचश्चमूपतिः ।
बाणमत्रभवते निजं दिश-
न्नाप्नुहि त्वमपि सर्वसम्पदः ॥
रित्यवोचत वचश्चमूपतिः ।
बाणमत्रभवते निजं दिश-
न्नाप्नुहि त्वमपि सर्वसम्पदः ॥
अन्वयः
AI
चमूपतिः अवोचत, "मुनेः (अपराधम् इति मत्वा) इदम् मया तत् तितिक्षितम् ।" (पुनः अवदत्) "निजम् बाणम् अत्रभवते दिशन् त्वम् अपि सर्व-सम्पदः आप्नुहि ।"
English Summary
AI
The commander of the army said, "Therefore, this offense has been endured by me, considering it to be that of a sage." He continued, "Giving your arrow to this venerable king, you too shall obtain all prosperity."
सारांश
AI
सेनापति ने कहा कि मुनि के कारण मैंने यह सहन किया। फिर अपना बाण राजा को समर्पित करते हुए उन्होंने कहा कि तुम भी समस्त संपत्तियां प्राप्त करो।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
तदिति ॥ तत्तस्मान्मुनिचापलान्मुनेः संबन्धीदं मृगवधरूपमागो मया तितिक्षितं सोढमिति वचश्चमूपतिरवोचत । शरद्रोहस्य प्रत्यर्पणमेव प्रतीकार इत्याह-अत्रभवते पूज्याय स्वामिने । अत्रभवान्व्याख्यातः । निजं बाणं तदीयमेव शरं दिशन्प्रत्यर्पयंस्त्वमपि सर्वसंपद आप्नुहि । सख्येनेति भावः ॥ ननु मह्यमेतत्सख्यमेव न रोचते, किं पुनस्तन्मूलाः संपदस्तत्राह
पदच्छेदः
AI
| तत् | तत् | therefore |
| तितिक्षितम् | तितिक्षित (√तिज्+सन्+क्त, १.१) | has been endured |
| इदम् | इदम् (१.१) | this (offense) |
| मया | अस्मद् (३.१) | by me |
| मुनेः | मुनि (६.१) | of the sage |
| इति | इति | thus |
| अवोचत | अवोचत (√वच् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he said |
| वचः | वचस् (२.१) | word |
| चमूपतिः | चमूपति (१.१) | the commander of the army |
| बाणम् | बाण (२.१) | arrow |
| अत्रभवते | अत्रभवत् (४.१) | to this venerable one |
| निजम् | निज (२.१) | your own |
| दिशन् | दिशत् (√दिश्+शतृ, १.१) | giving |
| आप्नुहि | आप्नुहि (√आप् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | obtain |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| अपि | अपि | also |
| सर्वसम्पदः | सर्व–सम्पद् (२.३) | all riches |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | त्ति | ति | क्षि | त | मि | दं | म | या | मु | ने |
| रि | त्य | वो | च | त | व | च | श्च | मू | प | तिः |
| बा | ण | म | त्र | भ | व | ते | नि | जं | दि | श |
| न्ना | प्नु | हि | त्व | म | पि | स | र्व | स | म्प | दः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.