तेन सूरिरुपकारिताधनः
कर्तुमिच्छति न याचितं वृथा ।
सीदतामनुभवन्निवार्थिनां
वेद यत्प्रणयभङ्गवेदनाम् ॥

अन्वयः AI उपकारिता-धनः तेन सूरिः याचितम् वृथा कर्तुम् न इच्छति, यत् सीदताम् अर्थिनाम् प्रणय-भङ्ग-वेदनाम् अनुभवन् इव वेद ।

English Summary AI That wise lord, whose wealth is his beneficence, does not wish to make a request go in vain, because he knows, as if from personal experience, the pain that suffering supplicants feel when their plea is rejected.

सारांश AI परोपकारी राजा किसी की प्रार्थना को व्यर्थ नहीं जाने देना चाहते क्योंकि वे स्वयं दूसरों की याचना भंग होने की पीड़ा को अपने हृदय में अनुभव करते हैं।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तेनेति ॥ तेन कारणेन सूरिर्विद्वानत एवोपकारिताधन उपकारकत्वमात्रधनः स किरातभूपतिर्याचितं याच्ञां वृथा व्यर्थं कर्तुं नेच्छति । कुतः । यद्येन कारणेन सीदतां क्लिश्यतामर्थिनां प्रणयभङ्गवेदनां याच्ञाभङ्गदुःखं स्वयमनुभवन्निव वेद वेत्ति । अतो न वैफल्यशङ्का कार्येत्यर्थः ॥ ननु स्वयं ग्राहिणः किं याच्ञादैन्यं तत्राह

पदच्छेदः AI

तेन	तद् (३.१)	that
सूरिः	सूरि (१.१)	wise lord
उपकारिताधनः	उपकारिता–धन (१.१)	whose wealth is beneficence
कर्तुम्	कर्तुम् (√कृ+तुमुन्)	to make
इच्छति	इच्छति (√इष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he wishes
न	न	not
याचितम्	याचित (√याच्+क्त, २.१)	a request
वृथा	वृथा	in vain
सीदताम्	सीदत् (√सद्+शतृ, ६.३)	of the suffering
अनुभवन्	अनुभवत् (अनु√भू+शतृ, १.१)	experiencing
इव	इव	as if
अर्थिनाम्	अर्थिन् (६.३)	of supplicants
वेद	वेद (√विद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he knows
यत्	यत्	because
प्रणयभङ्गवेदनाम्	प्रणय–भङ्ग–वेदना (२.१)	the pain of the rejection of a request

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ते	न	सू	रि	रु	प	का	रि	ता	ध	नः
क	र्तु	मि	च्छ	ति	न	या	चि	तं	वृ	था
सी	द	ता	म	नु	भ	व	न्नि	वा	र्थि	नां
वे	द	य	त्प्र	ण	य	भ	ङ्ग	वे	द	नाम्
र			न			र			ल	ग

तेन सूरिरुपकारिताधनः
कर्तुमिच्छति न याचितं वृथा ।
सीदतामनुभवन्निवार्थिनां
वेद यत्प्रणयभङ्गवेदनाम् ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

तेन सूरिरुपकारिताधनःकर्तुमिच्छति न याचितं वृथा ।सीदतामनुभवन्निवार्थिनांवेद यत्प्रणयभङ्गवेदनाम् ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

तेन सूरिरुपकारिताधनः
कर्तुमिच्छति न याचितं वृथा ।
सीदतामनुभवन्निवार्थिनां
वेद यत्प्रणयभङ्गवेदनाम् ॥