मार्गणैरथ तव प्रयोजनं
नाथसे किमु पतिं न भूभृतः ।
त्वद्विधं सुहृदमेत्य सार्थिनं
किं न यच्छति विजित्य मेदिनीम् ॥

अन्वयः AI अथ तव मार्गणैः प्रयोजनम् (अस्ति चेत्), भूभृतः पतिम् किम् उ न नाथसे? सः त्वत्-विधम् सुहृदम् स-अर्थिनम् एत्य मेदिनीम् विजित्य किम् न यच्छति?
English Summary AI If you have need of arrows, why don't you ask the lord of the mountains (the Kirata king)? Having gained a friend like you as a supplicant, what would he not give after conquering the earth?
सारांश AI यदि आपको बाणों की आवश्यकता है तो आप राजा से याचना क्यों नहीं करते? आप जैसे मित्र को पाकर वे सम्पूर्ण पृथ्वी जीतकर भी आपको भेंट कर सकते हैं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) मार्गणैरिति ॥ अथोते तव मार्गणैः शरैः प्रयोजनं कृत्यं तर्हि भूभृतो गिरेः पतिं प्रभुं किमु न नाथसे किमिति न याचसे। नाधृ नाथृ याच्ञोपतापैश्वर्याशीःयु इति धातोर्लट् । न च याच्ञाभङ्गशङ्काकार्येत्याह-त्वदिति। सोऽस्मत्स्वामी तवेव विधा प्रकारो यस्य तं त्वद्विधं त्वादृशम् । महानुभावमित्यर्थः । तथापि सुहृदं मित्राभूतमर्थिनमेत्य लब्ध्वा मेदिनीं विजित्य न यच्छति न ददाति किम् । किं तु दास्यत्येव । किं पुनः शरानिति भावः॥ यदुक्तम् त्वद्विधम् इत्यादि तत्रोपपत्तिमाह
पदच्छेदः AI
मार्गैणैःमार्गैण (३.३) with arrows
अथअथ if
तवयुष्मद् (६.१) your
प्रयोजनम्प्रयोजन (१.१) need
नाथसेनाथसे (√नाथ् कर्तरि लट् (आत्मने.) म.पु. द्वि.) you ask for help
किमुकिम् why
पतिम्पति (२.१) the lord
not
भूभृतःभूभृत् (६.१) of the mountains (the king)
त्वद्विधम्त्वद्विध (२.१) like you
सुहृदम्सुहृद् (२.१) a friend
एत्यएत्य (आ√इ+ल्यप्) having obtained
सार्थिनम्अर्थिन् (२.१) who is a supplicant
किम्किम् (२.१) what
not
यच्छतियच्छति (√दा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) he gives
विजित्यविजित्य (वि√जि+ल्यप्) having conquered
मेदिनीम्मेदिनी (२.१) the earth
छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
मा र्ग णै प्र यो नं
ना से कि मु तिं भू भृ तः
त्व द्वि धं सु हृ मे त्य सा र्थि नं
किं च्छ ति वि जि त्य मे दि नीम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.