अथवैष कृतज्ञयेव पूर्वं
भृशमासेवितया रुषा न मुक्तः ।
अवधूय विरोधिनीः किमारा-
न्मृगजातीरभियाति मां जवेन ॥
अथवैष कृतज्ञयेव पूर्वं
भृशमासेवितया रुषा न मुक्तः ।
अवधूय विरोधिनीः किमारा-
न्मृगजातीरभियाति मां जवेन ॥
भृशमासेवितया रुषा न मुक्तः ।
अवधूय विरोधिनीः किमारा-
न्मृगजातीरभियाति मां जवेन ॥
अन्वयः
AI
अथवा पूर्वम् भृशम् आसेवितया कृतज्ञया इव रुषा एषः न मुक्तः। विरोधिनीः मृगजातीः अवधूय आरात् माम् जवेन किम् अभियाति?
English Summary
AI
'Or else, is this boar not released by its anger, which it has long cherished, like a grateful friend? Why does it, disregarding other hostile animal species nearby, rush towards me with such speed?'
सारांश
AI
अथवा क्या यह अपनी पुरानी शत्रुता के क्रोध को न छोड़ते हुए, अन्य मृगों को नजरअंदाज कर बड़ी तेजी से मेरी ओर ही आ रहा है?
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
अथवेति ॥ अथवेति पक्षान्तरे । एष मृगः पूर्वं जन्मान्तरे भृशमत्यर्थमासेवितयातिपरिचितया रुषा क्रुधा । मद्गोचरयेति शेषः । कृतज्ञयेव पूर्वकृतं वैरानुबन्धं संप्रति जानात्येवेत्युत्प्रेक्षा । न मुक्तो न त्यक्तः । अद्यापीति शेषः । नूनमयं प्राग्भवीयवैरानुबन्धी कश्चित् । संप्रति वैरबीजासंभवादिति भावः। कुतः । यद्यत आरात्समीपतः ।
आरद्दूरसमीपयोः इत्यमरः । विरोधिनीर्मृगजातीरवधूय त्यक्त्वा जवेन मामभियात्यभिधावति। अन्यथा नाभियायादिति भावः ॥ न केवलमभियानमेव । किं च मनोवृत्तिरप्यत्र प्रमाणमित्याह
पदच्छेदः
AI
| अथवा | अथवा | Or else |
| एषः | एतद् (१.१) | this one |
| कृतज्ञया | कृतज्ञा (३.१) | by a grateful one |
| इव | इव | like |
| पूर्वम् | पूर्वम् | previously |
| भृशम् | भृशम् | greatly |
| आसेवितया | आसेवित (आ√सेव्+णिच्+क्त, ३.१) | by the cherished |
| रुषा | रुष् (३.१) | by anger |
| न | न | not |
| मुक्तः | मुक्त (√मुच्+क्त, १.१) | released |
| अवधूय | अवधूय (अव√धू+ल्यप्) | having disregarded |
| विरोधिनीः | विरोधिनी (२.३) | hostile |
| किम् | किम् | why |
| आरात् | आरात् | from near |
| मृगजातीः | मृगजाति (२.३) | species of animals |
| अभियाति | अभियाति (अभि√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | does it approach |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| जवेन | जव (३.१) | with speed |
छन्दः
औपच्छन्दसिक
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थ | वै | ष | कृ | त | ज्ञ | ये | व | पू | र्वं | |
| भृ | श | मा | से | वि | त | या | रु | षा | न | मु | क्तः |
| अ | व | धू | य | वि | रो | धि | नीः | कि | मा | रा | |
| न्मृ | ग | जा | ती | र | भि | या | ति | मां | ज | वे | न |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.