प्रविकर्षनिनादभिन्नरन्ध्रः
पदविष्टम्भनिपीडितस्तदानीम् ।
अधिरोहति गाण्डिवं महेषौ
सकलः संशयमारुरोह शैलः ॥
प्रविकर्षनिनादभिन्नरन्ध्रः
पदविष्टम्भनिपीडितस्तदानीम् ।
अधिरोहति गाण्डिवं महेषौ
सकलः संशयमारुरोह शैलः ॥
पदविष्टम्भनिपीडितस्तदानीम् ।
अधिरोहति गाण्डिवं महेषौ
सकलः संशयमारुरोह शैलः ॥
अन्वयः
AI
तदानीम् महेषौ गाण्डिवम् अधिरोहति (सति), प्रविकर्ष-निनाद-भिन्न-रन्ध्रः पद-विष्टम्भ-निपीडितः सकलः शैलः संशयम् आरुरोह।
English Summary
AI
At that time, as the great archer (Arjuna) strung his Gandiva bow, the entire mountain, its caves split by the sound of the drawing string and pressed down by the firm planting of his feet, entered a state of peril.
सारांश
AI
धनुष की टंकार और अर्जुन के पैरों के दबाव से सारा पर्वत दहल गया और शंका में पड़ गया जब उन्होंने गाण्डीव पर महान बाण चढ़ाया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
प्रविकर्षति ॥ तदानीं तस्मिन्काले महेषौ बाणे गाण्डिवमर्जुनधनुरधिरोहति सति।
कपिध्वजस्य गाण्डीवगाण्डिवौ पुनपुंसकौ इत्यमरः (अमरकोशः २.८.८४ ) । गाण्ड्यजगात्संज्ञायाम् इति वप्रत्ययः । प्रविकर्षेण ज्यास्फालनेन यो निनादस्तेन भिन्नरन्ध्रो विदलितगह्वर: । तथा पदविष्टम्भेन पादाक्रमणेन निपीडितो नुन्नः सकलः सर्वः शैलः संशयं जीवितसंदेहमारुरोह । प्रापेत्यर्थः । अत्र शैलस्य संशयासंबन्धेऽपि संबन्धकथनादतिशयोक्तिरलंकारः।
पदच्छेदः
AI
| प्रविकर्ष-निनाद-भिन्न-रन्ध्रः | प्रविकर्ष–निनाद–भिन्न–रन्ध्र (१.१) | he whose caves were split by the sound of the drawing string |
| पद-विष्टम्भ-निपीडितः | पद–विष्टम्भ–निपीडित (१.१) | pressed down by the firm planting of feet |
| तदानीम् | तदानीम् | At that time |
| अधिरोहति | अधिरोहति (अधि√रुह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | as he strings |
| गाण्डिवम् | गाण्डिव (२.१) | the Gandiva bow |
| महेषौ | महेषु (७.१) | the great archer |
| सकलः | सकल (१.१) | the entire |
| संशयम् | संशय (२.१) | peril |
| आरुरोह | आरुरोह (आ√रुह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | entered |
| शैलः | शैल (१.१) | mountain |
छन्दः
औपच्छन्दसिक
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | वि | क | र्ष | नि | ना | द | भि | न्न | र | न्ध्रः | |
| प | द | वि | ष्ट | म्भ | नि | पी | डि | त | स्त | दा | नीम् |
| अ | धि | रो | ह | ति | गा | ण्डि | वं | म | हे | षौ | |
| स | क | लः | सं | श | य | मा | रु | रो | ह | शै | लः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.